Ngày 10/6/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật. Pháp lệnh này có nhiều nội dung mới quan trọng nhằm nâng cao giá trị và hiệu quả sử dụng của văn bản hợp nhất trong thực tiễn áp dụng pháp luật.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc sửa đổi quy định tại Điều 4 của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật. Theo khoản 3 Điều 1 Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16, từ ngày 01/7/2026: “văn bản hợp nhất được cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng làm căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật.”
So với quy định trước đây tại Điều 4 Pháp lệnh số 01/2012/UBTVQH13, đây là một bước thay đổi quan trọng. Cụ thể, Pháp lệnh năm 2012 chỉ quy định: “Văn bản hợp nhất được sử dụng chính thức trong việc áp dụng và thi hành pháp luật.” Quy định này chưa đề cập đến việc sử dụng văn bản hợp nhất trong hoạt động viện dẫn pháp luật.
Với quy định mới, giá trị của văn bản hợp nhất đã được mở rộng và xác định rõ ràng hơn. Không chỉ được sử dụng trong quá trình áp dụng pháp luật, văn bản hợp nhất còn trở thành căn cứ chính thức để cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân viện dẫn trong các văn bản, hồ sơ, báo cáo, ý kiến pháp lý cũng như các hoạt động chuyên môn khác. Điều này góp phần tạo thuận lợi cho việc tra cứu, sử dụng và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Bên cạnh việc khẳng định giá trị pháp lý của văn bản hợp nhất, Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 còn lần đầu tiên quy định cụ thể về cách thức viện dẫn văn bản hợp nhất.
Theo khoản 2 Điều 4 được sửa đổi, khi viện dẫn văn bản hợp nhất của luật hoặc pháp lệnh, người viện dẫn phải ghi rõ tên, số, ký hiệu của luật hoặc pháp lệnh được sửa đổi, bổ sung, đồng thời kèm theo cụm từ “hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số…” và ghi đầy đủ số, ký hiệu của văn bản hợp nhất tương ứng.
Đối với các văn bản quy phạm pháp luật khác do cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương hoặc địa phương ban hành, việc viện dẫn văn bản hợp nhất cũng được thực hiện theo nguyên tắc tương tự. Quy định này nhằm bảo đảm tính minh bạch, chính xác và giúp người tiếp cận dễ dàng xác định được văn bản đang được sử dụng làm căn cứ pháp lý.
Ngoài ra, Pháp lệnh cũng quy định rõ rằng khi viện dẫn các nội dung cụ thể trong văn bản hợp nhất như phần, chương, mục, tiểu mục, điều, khoản hoặc điểm thì phải nêu chính xác số thứ tự của nội dung được viện dẫn. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm hạn chế nhầm lẫn trong quá trình áp dụng pháp luật, đặc biệt đối với các văn bản đã trải qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung.
Có thể thấy, những sửa đổi lần này không chỉ góp phần nâng cao giá trị sử dụng của văn bản hợp nhất mà còn tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động viện dẫn và áp dụng pháp luật. Từ ngày 01/7/2026, văn bản hợp nhất sẽ thực sự trở thành công cụ pháp lý quan trọng, giúp cơ quan, tổ chức và cá nhân tiếp cận, tra cứu và sử dụng pháp luật thuận tiện, chính xác và hiệu quả hơn.
