TỪ 01/7/2026: 10 HÀNH VI BỊ COI LÀ TRỐN THUẾ, MỨC PHẠT CÓ THỂ LÊN TỚI 03 LẦN SỐ TIỀN THUẾ TRỐN
Theo quy định mới của Luật Quản lý thuế năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, nhiều hành vi vi phạm về thuế sẽ bị xác định là hành vi trốn thuế và có thể bị xử phạt rất nghiêm khắc. Đáng chú ý, mức phạt đối với hành vi trốn thuế có thể lên tới 03 lần số tiền thuế trốn, đồng thời người vi phạm vẫn phải nộp đầy đủ số tiền thuế còn thiếu và các khoản phát sinh theo quy định.
1. Từ ngày 01/7/2026, 10 hành vi bị coi là trốn thuế
Khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế năm 2025 quy định cụ thể 10 hành vi bị coi là trốn thuế. Đây là những hành vi cố ý hoặc thực hiện không đúng quy định, làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn thuế.
Trước hết, hành vi không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn theo quy định, dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn sẽ bị xác định là hành vi trốn thuế.
Bên cạnh đó, việc không ghi chép hoặc không phản ánh đầy đủ các khoản thu liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế trong sổ kế toán cũng được xem là hành vi vi phạm nghiêm trọng. Đây là một trong những phương thức phổ biến làm giảm số thuế phải nộp và gây thất thu cho ngân sách nhà nước.
Pháp luật cũng nghiêm cấm hành vi không lập hóa đơn, không kê khai thuế khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ hoặc cố tình ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá trị thanh toán thực tế nhằm mục đích giảm nghĩa vụ thuế. Tương tự, việc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không đúng quy định để hạch toán hàng hóa, dịch vụ đầu vào làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn cũng bị coi là hành vi trốn thuế.
Ngoài ra, người nộp thuế sử dụng các loại chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất hoặc giá trị thực tế của giao dịch để xác định sai số tiền thuế phải nộp, số tiền thuế được miễn, giảm hoặc hoàn thuế cũng sẽ bị xử lý theo quy định về hành vi trốn thuế.
Đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, pháp luật xác định hành vi khai sai thực tế hàng hóa mà không tự nguyện khắc phục hậu quả bằng việc nộp đủ số tiền thuế phải nộp là hành vi trốn thuế. Đồng thời, việc cố ý không kê khai hoặc kê khai sai về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu cũng thuộc nhóm hành vi bị xử lý nghiêm.
Một hành vi khác được quy định rõ là việc cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa nhằm mục đích trốn thuế. Đây là hành vi có tính chất gian lận, xâm phạm trực tiếp đến chính sách quản lý thuế của Nhà nước.
Bên cạnh đó, người nộp thuế sử dụng hàng hóa thuộc diện không chịu thuế, miễn thuế hoặc được xét miễn thuế không đúng mục đích nhưng không khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan quản lý thuế cũng bị coi là trốn thuế theo quy định mới.
Cuối cùng, trường hợp người nộp thuế vẫn tiến hành hoạt động kinh doanh trong thời gian ngừng hoặc tạm ngừng hoạt động nhưng không thông báo cho cơ quan thuế cũng là một trong những hành vi bị xử lý về trốn thuế kể từ ngày 01/7/2026.
Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định một số trường hợp người nộp thuế sẽ không bị xử phạt về hành vi trốn thuế mà chỉ bị xử phạt vi phạm thủ tục thuế. Cụ thể, nếu không phát sinh số tiền thuế phải nộp hoặc người nộp thuế đã chủ động nộp đầy đủ số tiền thuế, tiền chậm nộp trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra hoặc lập biên bản vi phạm thì sẽ không bị xử lý về hành vi trốn thuế.
2. Mức phạt hành vi trốn thuế có thể lên tới 03 lần số tiền thuế trốn
Điểm c khoản 3 Điều 44 Luật Quản lý thuế năm 2025 quy định mức xử phạt hành chính đối với hành vi trốn thuế dao động từ 01 lần đến 03 lần số tiền thuế trốn, tùy thuộc vào các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ của vụ việc.
Theo đó, trường hợp người nộp thuế có từ một tình tiết giảm nhẹ trở lên thì mức phạt được áp dụng là 01 lần số tiền thuế trốn. Mức xử phạt này áp dụng đối với các hành vi như không đăng ký, kê khai thuế đúng quy định; không ghi nhận doanh thu trong sổ kế toán; không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ; sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; sử dụng hàng hóa miễn thuế sai mục đích hoặc kinh doanh trong thời gian tạm ngừng hoạt động mà không thông báo cho cơ quan thuế.
Trong trường hợp không có tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ, người vi phạm sẽ bị phạt bằng 1,5 lần số tiền thuế trốn. Nếu có một tình tiết tăng nặng, mức phạt sẽ tăng lên gấp 02 lần số tiền thuế trốn; có hai tình tiết tăng nặng thì mức phạt là 2,5 lần; và trường hợp có từ ba tình tiết tăng nặng trở lên thì mức phạt tối đa được áp dụng là 03 lần số tiền thuế trốn.
Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, người vi phạm còn phải nộp đủ toàn bộ số tiền thuế đã trốn vào ngân sách nhà nước. Trường hợp hành vi trốn thuế đã hết thời hiệu xử phạt thì người nộp thuế vẫn phải hoàn thành nghĩa vụ nộp đủ số tiền thuế còn thiếu cùng tiền chậm nộp theo quy định của pháp luật.
Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền cũng sẽ yêu cầu điều chỉnh lại số lỗ được chuyển và số thuế giá trị gia tăng đầu vào được khấu trừ trên hồ sơ thuế nếu phát sinh sai lệch do hành vi vi phạm.
Có thể thấy, những quy định mới về xử lý hành vi trốn thuế từ ngày 01/7/2026 đã thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật trong việc bảo đảm công bằng, minh bạch và nâng cao ý thức chấp hành nghĩa vụ thuế của người dân, doanh nghiệp. Việc tuân thủ đúng các quy định về đăng ký, kê khai, sử dụng hóa đơn, chứng từ và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính không chỉ giúp tránh các rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bền vững.
