QUY ĐỊNH MỚI VỀ TỔ CHỨC GIÁO DỤC STEM CỦA BỘ GDĐT
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục triển khai giáo dục STEM/STEAM, nghiên cứu khoa học, kỹ thuật phù hợp với mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông, điều kiện thực tế của nhà trường và năng lực của học sinh; không tổ chức theo phong trào, chạy theo sản phẩm trình diễn hoặc làm phát sinh các khoản chi phí không cần thiết. Nội dung được Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu tại Công văn 5208/BGDĐT-GDPT về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục phổ thông năm học 2026-2027.
Ảnh minh họa
Tổ chức giáo dục STEM/STEAM phù hợp với điều kiện thực tế
Theo điểm c khoản 4 Mục I Phần B Công văn 5208/BGDĐT-GDPT, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục tổ chức giáo dục STEM/STEAM, nghiên cứu khoa học, kỹ thuật phù hợp với mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông, điều kiện của nhà trường và năng lực của học sinh.
Việc triển khai cần được thực hiện theo hướng thiết thực, phù hợp với đặc điểm của từng cơ sở giáo dục, từng cấp học và đối tượng học sinh. Nhà trường cần căn cứ vào điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, thiết bị dạy học cũng như khả năng tiếp cận công nghệ để lựa chọn nội dung, hình thức tổ chức phù hợp.
Đồng thời, giáo dục STEM/STEAM và các hoạt động nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cần được triển khai theo hướng thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực của học sinh.
Gắn giáo dục STEM với môn học và các hoạt động giáo dục
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các nội dung STEM/STEAM, nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cần được gắn với môn học, hoạt động giáo dục, chuyên đề học tập, hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp STEM.
Cách tiếp cận này nhằm tránh việc tổ chức STEM như một hoạt động tách rời khỏi chương trình giáo dục. Thay vào đó, các chủ đề STEM cần có sự liên kết với kiến thức mà học sinh đang được học, tạo điều kiện để các em vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề cụ thể trong học tập và thực tiễn.
Thông qua các hoạt động này, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn có cơ hội rèn luyện khả năng quan sát, đặt câu hỏi, phân tích vấn đề, tìm kiếm giải pháp và vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các tình huống thực tế.
Chú trọng phát triển tư duy và năng lực giải quyết vấn đề
Một trong những yêu cầu quan trọng khi triển khai giáo dục STEM là phải hướng đến việc hình thành và phát triển năng lực thực chất cho học sinh.
Theo đó, quá trình tổ chức cần chú trọng hình thành tư duy khoa học, tư duy thiết kế, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, hợp tác và khả năng vận dụng kiến thức liên môn vào thực tiễn.
Việc học sinh tạo ra một sản phẩm chỉ là một phần của quá trình. Quan trọng hơn là trong quá trình thực hiện, học sinh phải được khuyến khích tìm hiểu vấn đề, xác định yêu cầu, đưa ra ý tưởng, thử nghiệm, đánh giá kết quả và điều chỉnh giải pháp.
Do đó, giáo dục STEM cần được triển khai theo hướng coi trọng quá trình học tập và phát triển năng lực, thay vì chỉ tập trung vào việc tạo ra những sản phẩm có hình thức đẹp để trưng bày hoặc trình diễn.
Kết hợp giáo dục STEM với phát triển năng lực số và trí tuệ nhân tạo
Trong bối cảnh chuyển đổi số, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng yêu cầu tăng cường kết hợp giáo dục STEM với việc phát triển năng lực số cho học sinh.
Các cơ sở giáo dục có thể triển khai những chủ đề, bài học có ứng dụng công nghệ số, công cụ số và trí tuệ nhân tạo (AI) phù hợp với nội dung giáo dục, độ tuổi và năng lực của học sinh.
Việc ứng dụng công nghệ cần hướng đến mục tiêu hỗ trợ học sinh tìm hiểu, phân tích, xử lý thông tin, xây dựng giải pháp và giải quyết vấn đề. Công nghệ số và AI cần được sử dụng như công cụ hỗ trợ quá trình học tập, thay vì trở thành mục tiêu riêng của hoạt động STEM.
Khai thác hiệu quả thiết bị, học liệu và nguồn lực sẵn có
Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến khích các cơ sở giáo dục khai thác hiệu quả thiết bị, học liệu hiện có và các nguồn tư liệu phù hợp tại địa phương trong quá trình tổ chức giáo dục STEM/STEAM và nghiên cứu khoa học, kỹ thuật.
Việc tận dụng những nguồn lực sẵn có giúp nhà trường tổ chức hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời hạn chế việc đầu tư hoặc mua sắm những thiết bị, vật liệu không thực sự cần thiết.
Bên cạnh đó, các trường được khuyến khích tăng cường phối hợp với cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu, bảo tàng, thư viện và cơ sở sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế.
Sự phối hợp này có thể tạo thêm môi trường học tập thực tiễn cho học sinh, giúp các em có cơ hội tiếp cận với kiến thức, công nghệ, hoạt động nghiên cứu và sản xuất thực tế.
Đặc biệt, Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng ưu tiên những mô hình gắn với đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, qua đó góp phần mở rộng cơ hội trải nghiệm và phát triển năng lực cho học sinh.
Không tổ chức STEM theo phong trào, chạy theo hình thức
Đáng chú ý, Công văn 5208/BGDĐT-GDPT nhấn mạnh yêu cầu không tổ chức giáo dục STEM, nghiên cứu khoa học, kỹ thuật theo phong trào.
Các cơ sở giáo dục cần tránh tình trạng tổ chức hoạt động chỉ để có sản phẩm trưng bày, phục vụ trình diễn hoặc chạy theo thành tích nhưng không tạo ra giá trị rõ ràng đối với quá trình học tập và phát triển năng lực của học sinh.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng lưu ý không để hoạt động STEM trở nên nặng về sản phẩm trình diễn, thiếu chiều sâu chuyên môn. Một sản phẩm có hình thức đẹp không đồng nghĩa với việc hoạt động giáo dục đạt hiệu quả nếu học sinh không được tham gia thực chất vào quá trình tìm hiểu, nghiên cứu, thiết kế và giải quyết vấn đề.
Đồng thời, các nhà trường cần tránh việc triển khai STEM theo cách làm phát sinh chi phí không cần thiết cho học sinh và gia đình. Việc tổ chức hoạt động cần dựa trên điều kiện thực tế, tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có và bảo đảm tính thiết thực, hiệu quả.
Hướng đến giáo dục STEM thực chất, hiệu quả
Có thể thấy, định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong năm học 2026-2027 là đưa giáo dục STEM/STEAM, nghiên cứu khoa học và kỹ thuật trở thành một phần thiết thực trong quá trình phát triển năng lực học sinh.
Thay vì chú trọng hình thức hoặc chạy theo số lượng sản phẩm, các cơ sở giáo dục cần tập trung vào chất lượng hoạt động, chiều sâu chuyên môn và những năng lực mà học sinh thực sự hình thành sau mỗi chủ đề, bài học hoặc dự án.
Việc tổ chức STEM phù hợp với chương trình, điều kiện nhà trường và năng lực học sinh; kết hợp chuyển đổi số, AI, đổi mới sáng tạo; đồng thời khai thác hiệu quả nguồn lực sẵn có sẽ giúp hoạt động STEM phát huy đúng vai trò trong giáo dục.
Đặc biệt, yêu cầu không tổ chức STEM theo phong trào và không làm phát sinh chi phí không cần thiết cũng đặt ra yêu cầu đối với các cơ sở giáo dục trong việc cân đối giữa mục tiêu giáo dục, điều kiện thực tế và hiệu quả sử dụng nguồn lực, bảo đảm các hoạt động được triển khai thiết thực, tránh hình thức và tạo giá trị thực sự cho học sinh.
