Nghị định 281/2026: Siết chặt xử lý vi phạm đất đai với 04 biện pháp khắc phục hậu quả mới
Nghị định 281/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Một trong những điểm mới đáng chú ý là bổ sung 04 biện pháp khắc phục hậu quả, góp phần hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai và bảo đảm việc khôi phục tình trạng ban đầu sau khi hành vi vi phạm xảy ra.
Bổ sung 04 biện pháp khắc phục hậu quả đối với vi phạm đất đai
Theo khoản 2 Điều 2 Nghị định 281/2026/NĐ-CP, khoản 3 Điều 4 Nghị định 123/2024/NĐ-CP được bổ sung thêm 04 biện pháp khắc phục hậu quả, gồm:
- Buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm;
- Buộc khôi phục tình trạng ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính;
- Buộc thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai;
- Buộc nộp lại giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hoặc giấy tờ giả đã sử dụng.
Việc bổ sung các biện pháp này giúp hoàn thiện cơ sở pháp lý để xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, đồng thời tạo điều kiện cho cơ quan có thẩm quyền áp dụng thống nhất trong thực tiễn.
Làm rõ các biện pháp đã được quy định trong Luật
Trước khi Nghị định 281/2026/NĐ-CP được ban hành, biện pháp buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất và buộc khôi phục tình trạng ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính đã được quy định tại khoản 1 Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính, đồng thời được đề cập trong quy định về thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã.
Tuy nhiên, hai biện pháp này chưa được liệt kê trực tiếp trong danh mục các biện pháp khắc phục hậu quả tại khoản 3 Điều 4 Nghị định 123/2024/NĐ-CP. Việc bổ sung lần này không chỉ bảo đảm tính thống nhất giữa Luật và Nghị định mà còn giúp việc áp dụng pháp luật trở nên cụ thể, rõ ràng và thuận lợi hơn.
Thay đổi quy định đối với hành vi sử dụng giấy tờ vi phạm về đất đai
Bên cạnh việc bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả, Điều 5 Nghị định 281/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi khoản 5 Điều 27 Nghị định 123/2024/NĐ-CP liên quan đến hành vi vi phạm về giấy tờ, chứng từ trong quá trình sử dụng đất.
Theo quy định mới, người có hành vi tẩy xóa, sửa chữa hoặc làm sai lệch nội dung giấy tờ có thể bị buộc thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai. Trường hợp sử dụng giấy tờ giả để được giải quyết thủ tục hành chính thì kết quả giải quyết thủ tục đó sẽ bị hủy bỏ.
Đồng thời, người vi phạm còn phải nộp lại giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hoặc giấy tờ giả đã sử dụng theo quy định của pháp luật.
Điểm mới so với quy định trước đây
Theo quy định cũ tại khoản 5 Điều 27 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, chỉ trường hợp sử dụng giấy tờ giả mới bị hủy bỏ kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, việc tịch thu giấy tờ bị sửa chữa hoặc giấy tờ giả được xác định là hình thức xử phạt bổ sung theo khoản 4 Điều 27.
Đáng chú ý, Nghị định 281/2026/NĐ-CP đã bãi bỏ khoản 4 Điều 27, đồng thời chuyển yêu cầu nộp lại giấy tờ vi phạm từ hình thức xử phạt bổ sung sang biện pháp khắc phục hậu quả. Sự điều chỉnh này góp phần phân định rõ giữa hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả, đồng thời hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai theo hướng chặt chẽ, minh bạch và thống nhất hơn.
