LUẬT PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT 2026: MỞ RỘNG QUYỀN TIẾP CẬN PHÁP LUẬT, ĐẨY MẠNH CHUYỂN ĐỔI SỐ VÀ ỨNG DỤNG AI
Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 – Luật số 12/2026/QH16 đánh dấu bước phát triển mới trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại Việt Nam. Luật không chỉ tiếp tục khẳng định quyền được tiếp cận pháp luật của người dân mà còn đặt trọng tâm vào việc lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và đa dạng hóa các phương thức truyền tải pháp luật trong xã hội hiện đại
Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026 có gì đáng chú ý?
Trong bối cảnh hệ thống pháp luật ngày càng được hoàn thiện và số lượng văn bản pháp luật ngày càng lớn, việc đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng
Luật số 12/2026/QH16 được xây dựng theo hướng tăng cường khả năng tiếp cận pháp luật, nâng cao chất lượng phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách, đồng thời huy động sự tham gia của Nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và toàn xã hội
Luật quy định về quyền và nghĩa vụ của công dân trong tiếp cận pháp luật, nội dung và hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân, trách nhiệm quản lý nhà nước, các điều kiện bảo đảm thực hiện và hoạt động truyền thông chính sách
Người dân được xác định là trung tâm của hoạt động phổ biến pháp luật
Một trong những định hướng đáng chú ý của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026 là lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm
Theo đó, hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách phải bảo đảm tính kịp thời, thường xuyên, liên tục, chính xác, rõ ràng, dễ hiểu, công khai và minh bạch
Nội dung phổ biến pháp luật không chỉ được xây dựng theo cách truyền đạt một chiều mà phải hướng đến nhu cầu thực tế của người dân và doanh nghiệp
Việc lựa chọn nội dung, phương thức truyền tải cũng phải phù hợp với đặc điểm, nhu cầu, văn hóa, ngôn ngữ và địa bàn cư trú của từng nhóm đối tượng
Điều này có ý nghĩa quan trọng bởi pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân có thể hiểu đúng, tiếp cận thuận lợi và biết cách áp dụng vào đời sống thực tế
Quyền tiếp cận pháp luật của công dân được nhấn mạnh
Luật xác định công dân có quyền tiếp cận pháp luật, được thụ hưởng và tham gia các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách
Công dân cũng được hướng dẫn tìm hiểu pháp luật và tham gia đóng góp ý kiến trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật
Đi cùng với quyền tiếp cận pháp luật là trách nhiệm của mỗi công dân trong việc tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, chủ động học tập, tìm hiểu pháp luật và góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật
Như vậy, tiếp cận pháp luật không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ quyền của cá nhân mà còn gắn với trách nhiệm của mỗi người đối với cộng đồng và xã hội
Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo
Trong thời đại công nghệ số, cách thức người dân tiếp nhận thông tin đã có nhiều thay đổi. Thay vì chỉ tiếp cận pháp luật thông qua sách, báo, hội nghị hoặc các buổi tuyên truyền trực tiếp, người dân ngày càng có xu hướng tìm kiếm thông tin trên các nền tảng số, mạng xã hội và các công cụ trực tuyến
Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026 đã thể hiện rõ định hướng này khi ưu tiên, khuyến khích chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách
Đây được xem là một trong những điểm phù hợp với yêu cầu thực tiễn hiện nay
Việc ứng dụng công nghệ có thể giúp thông tin pháp luật được truyền tải nhanh chóng hơn, tiếp cận được nhiều nhóm đối tượng hơn và tạo ra những phương thức tương tác thuận tiện hơn giữa người dân với các cơ quan, tổ chức thực hiện công tác pháp luật
Bên cạnh đó, Nhà nước cũng chú trọng phát triển nguồn nhân lực số và bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách
Phổ biến pháp luật không còn giới hạn trong các phương thức truyền thống
Luật quy định nhiều hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật khác nhau, tạo điều kiện để cơ quan, tổ chức lựa chọn phương thức phù hợp với từng nhóm đối tượng
Việc phổ biến pháp luật có thể được thực hiện thông qua Cổng Pháp luật quốc gia, cổng hoặc trang thông tin điện tử, báo chí và các phương tiện thông tin đại chúng
Đồng thời, pháp luật được truyền tải thông qua nền tảng số, mạng xã hội và ứng dụng trí tuệ nhân tạo
Ngoài ra còn có các hình thức như hướng dẫn, giải đáp pháp luật, tổ chức hội nghị, hội thảo, tọa đàm, diễn đàn, họp báo, các cuộc thi tìm hiểu pháp luật và giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục
Hoạt động trợ giúp pháp lý, tư vấn pháp luật, hòa giải, trọng tài thương mại và các hoạt động có liên quan đến pháp lý cũng là những phương thức góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân
Sự đa dạng này cho thấy công tác phổ biến pháp luật đang được tiếp cận theo hướng linh hoạt, đa kênh và phù hợp hơn với sự phát triển của xã hội số
Truyền thông chính sách được chú trọng hơn
Không chỉ tập trung vào việc phổ biến các quy định pháp luật đã được ban hành, Luật còn quy định về truyền thông chính sách
Việc truyền thông chính sách có vai trò quan trọng trong việc giúp người dân, doanh nghiệp hiểu rõ mục tiêu, nội dung và tác động dự kiến của chính sách, từ đó nâng cao khả năng tham gia đóng góp ý kiến và đồng thuận trong quá trình xây dựng, thực hiện pháp luật
Đây cũng là cơ sở để tăng cường sự tương tác giữa cơ quan nhà nước với người dân, doanh nghiệp trong quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách
Kiểm soát thông tin sai lệch trong phổ biến pháp luật
Cùng với việc mở rộng các phương thức truyền tải pháp luật, Luật cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm tính chính xác và trung thực của thông tin pháp luật
Các hành vi cung cấp, trích dẫn, chỉnh sửa, sử dụng hoặc truyền đạt nội dung pháp luật, nội dung chính sách nhằm làm sai lệch ý nghĩa, nội dung của pháp luật hoặc chính sách bị nghiêm cấm
Việc cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật, trái pháp luật, trái đạo đức xã hội và truyền thống tốt đẹp của dân tộc cũng không được phép
Đáng chú ý, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng, việc sử dụng công nghệ thông tin, AI hoặc các phương tiện khác để tạo lập, phát tán thông tin, tài liệu giả mạo hoặc làm sai lệch nội dung pháp luật, chính sách cũng cần được kiểm soát
Quy định này có ý nghĩa đặc biệt trong môi trường internet, nơi một thông tin pháp luật sai lệch có thể được lan truyền đến số lượng lớn người dùng trong thời gian rất ngắn
Tăng cường sự tham gia của tổ chức, cá nhân trong xã hội
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ là trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà cần sự tham gia của toàn xã hội
Luật khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia và hỗ trợ nguồn lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật
Chính phủ căn cứ tình hình kinh tế – xã hội từng thời kỳ để quy định chính sách khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia, hỗ trợ công tác này
Đồng thời, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thể quyết định chính sách khác nhằm khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia, hỗ trợ công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại địa phương
Qua đó, nguồn lực xã hội được huy động rộng rãi hơn, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác phổ biến pháp luật
Ngày Pháp luật Việt Nam tiếp tục được duy trì vào ngày 09/11
Luật tiếp tục xác định ngày 09 tháng 11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Ngày Pháp luật là dịp để tôn vinh Hiến pháp và pháp luật, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của pháp luật và thúc đẩy việc xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật
Thông qua các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật, các quy định pháp luật mới, chính sách quan trọng và những vấn đề pháp lý được xã hội quan tâm có thể được phổ biến rộng rãi hơn đến người dân và doanh nghiệp
Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật được tổ chức ở nhiều cấp
Luật quy định Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật là tổ chức có chức năng tư vấn cho Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan, tổ chức ở trung ương và Ủy ban nhân dân về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách, xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và giải pháp huy động nguồn lực
Hội đồng được thành lập ở Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã.Việc tổ chức Hội đồng ở nhiều cấp góp phần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, đồng thời bảo đảm hoạt động này được thực hiện sát hơn với nhu cầu thực tế tại từng địa phương
Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026 có ý nghĩa như thế nào?
Có thể thấy, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 không chỉ đặt vấn đề phổ biến pháp luật theo nghĩa truyền đạt thông tin mà hướng đến mục tiêu rộng hơn là nâng cao khả năng tiếp cận, hiểu và sử dụng pháp luật của người dân, doanh nghiệp
Việc lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm cùng với việc thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển các hình thức phổ biến pháp luật trên môi trường số sẽ tạo thêm nhiều phương thức tiếp cận pháp luật thuận tiện
Đồng thời, việc tăng cường kiểm soát thông tin sai lệch, thông tin giả mạo góp phần bảo đảm môi trường thông tin pháp luật chính xác, minh bạch và đáng tin cậy.
