XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM TRỞ THÀNH QUỐC GIA BIỂN MẠNH GIAI ĐOẠN 2026 – 2030
Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu chủ yếu về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh trong giai đoạn 2026 – 2030, hướng tới tầm nhìn đến năm 2045. Đây là định hướng quan trọng nhằm phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế về biển, đồng thời gắn phát triển kinh tế biển với bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân vùng biển, đảo.
1. Mục tiêu xây dựng và phát triển quốc gia biển mạnh
Chương trình được xây dựng nhằm thể chế hóa và tổ chức triển khai đầy đủ, kịp thời các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của Nghị quyết số 20-NQ/TW; đồng thời cụ thể hóa Chương trình hành động của Bộ Chính trị thành các nhiệm vụ quản lý, điều hành của Chính phủ.
Các nhiệm vụ được xác định theo hướng rõ nội dung, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, kết quả hoặc tiêu chí đánh giá và thời hạn hoàn thành. Qua đó, bảo đảm việc triển khai được đồng bộ, có trọng tâm và phù hợp với yêu cầu phát triển trong từng giai đoạn.
Trong giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Chính phủ xác định những nhiệm vụ trọng tâm, có tính đột phá để các bộ, ngành và địa phương xây dựng kế hoạch thực hiện. Các nhiệm vụ này được lồng ghép với kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, đầu tư công, tài chính – ngân sách, quy hoạch và chương trình công tác hằng năm.
Đồng thời, phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu chủ yếu về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh giai đoạn 2026 – 2030, tập trung vào việc tăng tỷ trọng đóng góp của các địa phương ven biển; phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh; hoàn thiện hạ tầng biển; nâng cao năng lực khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; bảo vệ môi trường; bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân vùng biển, đảo.
9 nhiệm vụ trọng tâm
Bám sát quan điểm chỉ đạo, mục tiêu và các nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết số 20-NQ/TW, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả 9 nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về phát triển quốc gia biển mạnh, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị biển quốc gia.
Thứ hai, hoàn thiện thể chế, đổi mới công tác quy hoạch không gian biển quốc gia, tạo đột phá phát triển quốc gia biển mạnh.
Thứ ba, huy động, phát huy và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; phát triển mạnh doanh nghiệp biển, nhất là các tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn.
Thứ tư, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Thứ năm, đột phá phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh và các ngành kinh tế biển mới.
Thứ sáu, phát triển đồng bộ hạ tầng biển, mở rộng không gian phát triển quốc gia, hình thành các trung tâm kinh tế biển.
Thứ bảy, bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái biển; chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; nâng cao khả năng chống chịu của các địa phương ven biển, hải đảo.
Thứ tám, xây dựng văn hóa biển, nâng cao đời sống người dân, phát huy sức mạnh cộng đồng cư dân biển trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Thứ chín, bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn trên biển, đảo; tăng cường hội nhập và hợp tác quốc tế, nâng cao vị thế quốc gia.
2. Hoàn thiện thể chế, đổi mới quy hoạch không gian biển quốc gia
Để tạo đột phá trong phát triển quốc gia biển mạnh, Chính phủ yêu cầu tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống pháp luật về biển, hải đảo và các lĩnh vực có liên quan như đất đai, tài nguyên, môi trường, khoa học, công nghệ và các lĩnh vực biển.
Việc hoàn thiện pháp luật phải bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, minh bạch, ổn định, khả thi và có sức cạnh tranh quốc tế; đồng thời tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, chồng chéo và mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật.
Chính phủ yêu cầu hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), trong đó bảo đảm quy định rõ cơ chế giao, cho thuê, sử dụng và khai thác không gian biển; nghĩa vụ tài chính; bảo vệ tài nguyên, môi trường; phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm và xử lý xung đột trong sử dụng biển.
Bên cạnh đó, tổ chức rà soát, cập nhật và điều chỉnh Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Các quy định, hướng dẫn kỹ thuật về phân vùng chức năng và sử dụng không gian biển cũng được yêu cầu hoàn thiện. Đồng thời, thiết lập cơ chế cập nhật, điều chỉnh linh hoạt, định kỳ; xây dựng bản đồ số và cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, giám sát việc thực hiện quy hoạch.
Chính phủ cũng định hướng xây dựng và thực hiện hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh trên biển đối với các đặc khu, đảo tiền tiêu và địa bàn chiến lược.
3. Đột phá phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh
Đối với nhiệm vụ phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh và các ngành kinh tế biển mới, các bộ quản lý ngành được yêu cầu chủ động rà soát chiến lược, quy hoạch và chương trình phát triển ngành để từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại.
Trong đó, ưu tiên các mô hình sản xuất, kinh doanh và dịch vụ biển thông minh, phát thải thấp, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và năng lượng; đồng thời phát triển kinh tế biển gần bờ trong phạm vi 12 hải lý.
Đối với ngành dầu khí, công nghiệp dịch vụ kỹ thuật dầu khí và khai thác tài nguyên, khoáng sản biển, định hướng phát triển theo hướng hiệu quả, bền vững. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù đối với các dự án vùng nước sâu, xa bờ, mỏ cận biên và các dự án năng lượng ngoài khơi.
Trong lĩnh vực kinh tế hàng hải, tập trung phát triển hệ thống cảng biển xanh, thông minh; đội tàu vận tải biển; công nghiệp đóng tàu, sửa chữa tàu biển và dịch vụ logistics hàng hải. Việc phát triển phải bảo đảm kết nối đồng bộ với đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng không.
Đồng thời, rà soát, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050; xây dựng và triển khai hiệu quả Chương trình Quốc gia về công nghiệp hàng hải và cơ khí biển.
4. Cơ cấu lại ngành thủy sản, phát triển nuôi biển công nghệ cao
Chính phủ định hướng cơ cấu lại ngành thủy sản theo hướng giảm khai thác ven bờ, đẩy mạnh khai thác xa bờ có trách nhiệm và phát triển nuôi biển công nghiệp, công nghệ cao. Cùng với đó là phát triển đồng bộ hạ tầng, giống, bảo quản, chế biến, bảo hiểm thủy sản và chính sách hỗ trợ ngư dân.
Tiếp tục tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm sớm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).
Đồng thời, nâng cao hiệu lực quản lý nghề cá, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản, truy xuất nguồn gốc và thực thi pháp luật trên biển. Tăng cường bảo tồn, phát triển nguồn gen, tự chủ sản xuất giống thủy sản và đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ trong nuôi trồng thủy sản.
Việc nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ nuôi biển hiện đại cũng được chú trọng, từng bước hình thành hệ thống lồng nuôi thông minh, phương tiện và thiết bị phục vụ nuôi biển, ứng dụng công nghệ số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo.
5. Phát triển du lịch và dịch vụ biển
Du lịch và dịch vụ biển được định hướng phát triển theo hướng có thương hiệu quốc tế, hình thành các trung tâm, cụm du lịch biển quy mô lớn. Trong đó, chú trọng phát triển các sản phẩm du lịch xanh, du lịch tàu biển, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, kinh tế đêm và các lễ hội biển.
6. Phát triển các ngành kinh tế biển mới
Các bộ, ngành và địa phương có liên quan được yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách để phát triển các ngành kinh tế biển mới, phù hợp với xu hướng phát triển khoa học, công nghệ và nhu cầu sử dụng tài nguyên biển bền vững.
Các lĩnh vực được định hướng phát triển gồm nuôi biển công nghệ cao, dược liệu biển, công nghệ sinh học biển, khử mặn nước biển, điện sóng, hydrogen, amoniac xanh và hạ tầng cáp ngầm biển.
Việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ nêu trên được kỳ vọng góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của biển, thúc đẩy phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững; đồng thời bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân vùng biển, đảo, hướng tới mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.
