KHỦNG BỐ MẠNG LÀ GÌ? TOÀN BỘ QUY ĐỊNH VỀ KHỦNG BỐ MẠNG, PHÒNG CHỐNG KHỦNG BỐ MẠNG VÀ NGUYÊN TẮC BẢO VỆ AN NINH MẠNG THEO LUẬT AN NINH MẠNG 2025
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, Internet và các nền tảng số đã tạo ra nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế – xã hội, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích đó, không gian mạng cũng trở thành môi trường để nhiều đối tượng lợi dụng thực hiện các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân.
Trong những năm gần đây, thế giới đã chứng kiến nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn, phát tán thông tin sai sự thật, phát tán mã độc, chiếm quyền điều khiển hệ thống thông tin hoặc lợi dụng mạng xã hội để kích động, gây hoang mang trong dư luận. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh quốc gia và sự ổn định của xã hội.
Ảnh minh họa
Để đáp ứng yêu cầu bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng trong bối cảnh mới, Quốc hội đã ban hành Luật An ninh mạng 2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là lần đầu tiên quy định cụ thể khái niệm “khủng bố mạng”, đồng thời bổ sung cơ chế phòng, chống khủng bố mạng và xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong công tác bảo vệ an ninh mạng.
Khủng bố mạng là gì theo Luật An ninh mạng 2025?
Theo khoản 14 Điều 2 Luật An ninh mạng 2025:
“…
- Khủng bố mạng là hành vi thực hiện trên không gian mạng bằng việc sử dụng công nghệ thông tin hoặc phương tiện điện tử nhằm gây hoảng sợ trong công chúng hoặc làm mất ổn định chính trị….”
Đây là lần đầu tiên pháp luật Việt Nam đưa ra định nghĩa đầy đủ về khủng bố mạng trong một đạo luật chuyên ngành về an ninh mạng. Quy định này tạo cơ sở pháp lý quan trọng để nhận diện đúng bản chất của hành vi, đồng thời là căn cứ để áp dụng các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý theo quy định của pháp luật.
Có thể thấy, yếu tố cốt lõi để xác định hành vi khủng bố mạng không chỉ nằm ở việc sử dụng công nghệ thông tin hay phương tiện điện tử, mà còn ở mục đích của hành vi. Nếu hành vi được thực hiện nhằm gây hoảng loạn trong xã hội hoặc làm mất ổn định chính trị thì có thể bị xem xét là hành vi khủng bố mạng theo quy định của Luật.
Khủng bố mạng có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như lợi dụng hệ thống mạng để phát tán thông tin nhằm gây tâm lý hoảng loạn, tấn công vào các hệ thống thông tin quan trọng kết hợp với mục đích gây bất ổn xã hội hoặc sử dụng các phương tiện điện tử để phục vụ các hoạt động khủng bố trên không gian mạng. Tuy nhiên, việc xác định một hành vi cụ thể có phải là khủng bố mạng hay không sẽ do cơ quan có thẩm quyền xem xét trên cơ sở quy định của pháp luật và các tình tiết của từng vụ việc.
Phân biệt khủng bố mạng với tấn công mạng và gián điệp mạng
Bên cạnh việc quy định khái niệm khủng bố mạng, Luật An ninh mạng 2025 còn đồng thời quy định về tấn công mạng và gián điệp mạng, qua đó giúp phân biệt rõ ba nhóm hành vi có tính chất nguy hiểm nhưng mục đích và hậu quả pháp lý khác nhau.
Theo khoản 13 Điều 2 Luật An ninh mạng 2025 : “Tấn công mạng là hành vi thực hiện trên không gian mạng bằng việc sử dụng công nghệ thông tin hoặc phương tiện điện tử để chiếm đoạt thông tin, gây rối loạn, gián đoạn, tê liệt hoạt động, phá hoại hoặc kiểm soát hệ thống mạng viễn thông, mạng Internet, mạng máy tính, hệ thống thông tin, hệ thống xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu, phương tiện điện tử.”
Như vậy, tấn công mạng chủ yếu hướng đến việc xâm nhập hoặc phá hoại các hệ thống thông tin, gây ảnh hưởng đến khả năng vận hành của hệ thống hoặc chiếm đoạt dữ liệu.
Trong khi đó, theo khoản 15 Điều 2 Luật An ninh mạng 2025: “Gián điệp mạng là hành vi thực hiện trên không gian mạng bằng việc sử dụng công nghệ thông tin hoặc phương tiện điện tử bí mật xâm nhập để chiếm đoạt, thu thập, sao chép thông tin thuộc phạm vi bí mật nhà nước, dữ liệu quan trọng của cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm mục đích gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.”
Khác với hai hành vi trên, khủng bố mạng không chỉ hướng đến việc tác động vào hệ thống thông tin mà còn nhằm gây tác động về tâm lý và chính trị, tạo ra sự hoảng sợ trong công chúng hoặc làm mất ổn định chính trị. Việc phân biệt rõ ba khái niệm này có ý nghĩa rất quan trọng trong thực tiễn bởi mỗi hành vi có tính chất, mức độ nguy hiểm và cơ chế xử lý khác nhau.
Quy định về phòng, chống khủng bố mạng từ ngày 01/7/2026
Nhằm chủ động phòng ngừa các nguy cơ đe dọa an ninh mạng, Điều 19 Luật An ninh mạng 2025 đã quy định tương đối toàn diện về công tác phòng, chống khủng bố mạng.
Theo đó, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có trách nhiệm áp dụng các biện pháp theo quy định của Luật An ninh mạng và pháp luật về phòng, chống khủng bố để xử lý các hành vi khủng bố mạng.
Quy định này cho thấy hoạt động phòng, chống khủng bố mạng không chỉ được thực hiện theo Luật An ninh mạng mà còn được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với hệ thống pháp luật về phòng, chống khủng bố nhằm bảo đảm việc xử lý được đồng bộ, thống nhất và hiệu quả.
Đối với chủ quản hệ thống thông tin, Luật yêu cầu phải thường xuyên rà soát, kiểm tra, đánh giá mức độ an toàn của hệ thống thuộc phạm vi quản lý nhằm kịp thời phát hiện các lỗ hổng bảo mật, ngăn ngừa nguy cơ bị lợi dụng để thực hiện hành vi khủng bố mạng.
Quy định này đặt ra yêu cầu không chỉ đối với cơ quan nhà nước mà còn đối với doanh nghiệp, tổ chức đang quản lý các hệ thống thông tin quan trọng. Việc kiểm tra, đánh giá định kỳ sẽ góp phần hạn chế nguy cơ bị tấn công hoặc bị lợi dụng làm công cụ phục vụ các hoạt động khủng bố mạng.
Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân khi phát hiện khủng bố mạng
Một điểm đáng chú ý của Luật An ninh mạng 2025 là quy định rõ trách nhiệm của mọi chủ thể khi phát hiện dấu hiệu khủng bố mạng.
Cơ quan, tổ chức và cá nhân khi phát hiện dấu hiệu hoặc hành vi khủng bố mạng phải kịp thời thông báo cho lực lượng bảo vệ an ninh mạng. Đồng thời, cơ quan tiếp nhận thông tin có trách nhiệm tiếp nhận đầy đủ các tin báo về khủng bố mạng và nhanh chóng thông báo cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng để tổ chức xác minh, xử lý theo quy định.
Quy định này thể hiện quan điểm phòng, chống khủng bố mạng là trách nhiệm của toàn xã hội, trong đó mỗi cá nhân và tổ chức đều có vai trò nhất định trong việc phát hiện sớm các nguy cơ để hạn chế hậu quả.
Cơ quan nào có trách nhiệm phòng, chống khủng bố mạng?
Luật An ninh mạng 2025 phân công rõ trách nhiệm giữa các cơ quan nhằm bảo đảm việc ứng phó được thực hiện nhanh chóng và đúng thẩm quyền.
Theo đó, Bộ Công an là cơ quan chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành có liên quan triển khai công tác phòng, chống khủng bố mạng trên phạm vi cả nước; áp dụng các biện pháp vô hiệu hóa nguồn khủng bố mạng, xử lý hành vi vi phạm và hạn chế thấp nhất thiệt hại đối với hệ thống thông tin.
Đối với hệ thống thông tin quân sự, Bộ Quốc phòng là cơ quan chủ trì tổ chức triển khai các biện pháp phòng, chống khủng bố mạng, phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý và khắc phục hậu quả.
Đối với hệ thống thông tin cơ yếu thuộc Ban Cơ yếu Chính phủ, Ban Cơ yếu Chính phủ là cơ quan chủ trì thực hiện các biện pháp vô hiệu hóa nguồn khủng bố mạng, bảo đảm an toàn cho các hệ thống thuộc phạm vi quản lý.
Việc phân định trách nhiệm cụ thể giữa các cơ quan sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp, rút ngắn thời gian xử lý sự cố và tăng cường khả năng ứng phó với các nguy cơ trên không gian mạng.
05 nguyên tắc bảo vệ an ninh mạng từ ngày 01/7/2026
Bên cạnh quy định về khủng bố mạng, Điều 4 Luật An ninh mạng 2025 còn xác lập 05 nguyên tắc bảo vệ an ninh mạng làm cơ sở cho toàn bộ hoạt động quản lý, bảo vệ và xử lý các vấn đề liên quan đến an ninh mạng.
Trước hết, việc bảo vệ an ninh mạng phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, đồng thời bảo đảm an ninh, chủ quyền và lợi ích quốc gia trên không gian mạng.
Tiếp đó, hoạt động bảo vệ an ninh mạng được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý thống nhất của Nhà nước, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng giữ vai trò nòng cốt.
Một nguyên tắc quan trọng khác là phải kết hợp hài hòa giữa bảo vệ an ninh mạng với phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tạo điều kiện để cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động hợp pháp trên không gian mạng.
Luật cũng yêu cầu chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và đấu tranh làm thất bại mọi hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia trên không gian mạng, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.
Cuối cùng, công tác bảo vệ an ninh mạng phải được triển khai thường xuyên, liên tục đối với cơ sở hạ tầng không gian mạng quốc gia và các hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia nhằm bảo đảm tính chủ động trong phòng ngừa rủi ro.
