CHÍNH SÁCH MỚI VỀ GIÁO DỤC CÓ HIỆU LỰC TRONG THÁNG 8/2026: NHIỀU QUY ĐỊNH QUAN TRỌNG ĐỐI VỚI NGƯỜI HỌC VÀ CƠ SỞ GIÁO DỤC
Trong tháng 8/2026, nhiều văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giáo dục chính thức có hiệu lực, tập trung vào việc bảo đảm quyền lợi của người học, nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của các cơ sở giáo dục và tăng cường kỷ cương trong môi trường học thuật. Đáng chú ý là các quy định mới về công nhận kết quả học tập khi học liên thông, điều chỉnh học phí tại trường tư thục, liêm chính học thuật trong môi trường số và trách nhiệm công khai quy chế tổ chức của các trường đại học.
Ảnh minh họa
- Người học liên thông không phải học lại các học phần đã được công nhận
Từ ngày 15/8/2026, Thông tư 52/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định mới nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người học trong quá trình đào tạo liên thông.
Theo khoản 4 Điều 3 Thông tư 52/2026/TT-BGDĐT, thủ trưởng cơ sở giáo dục có trách nhiệm xem xét, công nhận các kết quả học tập mà người học đã tích lũy trước đó nếu đáp ứng chuẩn đầu ra tương đương với chương trình đào tạo hoặc trình độ đào tạo mà người học đang theo học. Sau khi được công nhận, cơ sở giáo dục không được yêu cầu người học học lại các học phần, môn học hoặc nội dung đã được công nhận, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.
Đây là quy định có ý nghĩa quan trọng, góp phần bảo đảm quyền lợi của người học, tránh tình trạng phải học lặp lại những kiến thức, kỹ năng đã hoàn thành trước đó, đồng thời giảm chi phí, thời gian đào tạo và tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập suốt đời.
Kết quả học tập được xem xét công nhận không chỉ bao gồm các học phần, môn học hoặc mô-đun đã hoàn thành tại các cơ sở giáo dục trong nước mà còn có thể là các chứng chỉ giáo dục đại học hoặc kết quả học tập của chương trình đào tạo nước ngoài đã được công nhận theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, việc công nhận không được thực hiện một cách tự động. Cơ sở giáo dục phải tiến hành đối sánh giữa chương trình đào tạo cũ và chương trình đào tạo mới trên nhiều tiêu chí như chuẩn đầu ra, nội dung đào tạo, khối lượng học tập, phương pháp đánh giá và mức độ đạt được của người học. Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện này thì kết quả học tập mới được công nhận.
Bên cạnh đó, người học vẫn phải hoàn thành ít nhất 50% tổng khối lượng của chương trình đào tạo tại chính cơ sở giáo dục cấp bằng. Cơ sở giáo dục có thể quy định tỷ lệ cao hơn nhưng phải công khai, minh bạch để người học biết và thực hiện.
Quy định mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy quá trình liên thông giữa các trình độ đào tạo, đồng thời góp phần xây dựng hệ thống giáo dục đại học linh hoạt, hiện đại và phù hợp với xu hướng quốc tế.
- Quy định về điều chỉnh học phí tại trường phổ thông tư thục
Một nội dung đáng chú ý khác có hiệu lực trong tháng 8/2026 là quy định mới về việc thu và điều chỉnh học phí tại các trường phổ thông tư thục theo Thông tư 48/2026/TT-BGDĐT.
Theo điểm a khoản 4 Điều 15 Quy chế ban hành kèm theo Thông tư 48/2026/TT-BGDĐT, các trường phổ thông tư thục có trách nhiệm công khai đầy đủ mức học phí, lộ trình điều chỉnh học phí cũng như các khoản thu dịch vụ giáo dục theo quy định của pháp luật. Việc công khai phải được thực hiện trước khi tuyển sinh hoặc trước khi bắt đầu năm học để phụ huynh và học sinh có đầy đủ thông tin trước khi lựa chọn cơ sở giáo dục.
Quy định này góp phần tăng cường tính minh bạch trong hoạt động tài chính của các trường tư thục, hạn chế tình trạng phát sinh các khoản thu ngoài dự kiến hoặc điều chỉnh học phí đột ngột gây ảnh hưởng đến kế hoạch tài chính của gia đình người học.
Đồng thời, Thông tư cũng quy định rõ việc điều chỉnh học phí hoặc các khoản thu dịch vụ giáo dục trong năm học chỉ được thực hiện trên cơ sở hợp đồng dịch vụ giáo dục đã ký kết và các thỏa thuận hợp pháp với người học hoặc cha mẹ, người đại diện hợp pháp của học sinh.
Như vậy, nhà trường không thể đơn phương thay đổi mức học phí trong năm học nếu không có căn cứ từ hợp đồng hoặc sự đồng thuận của các bên theo đúng quy định pháp luật.
Ảnh minh họa
- Sáu hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số từ ngày 15/8/2026
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đặt ra nhiều yêu cầu mới trong việc bảo đảm tính trung thực trong học tập và nghiên cứu khoa học. Để đáp ứng yêu cầu này, Thông tư 49/2026/TT-BGDĐT đã quy định cụ thể các hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số.
Theo khoản 2 Điều 10 Thông tư 49/2026/TT-BGDĐT, có 06 hành vi vi phạm gồm:
- Sử dụng công nghệ, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học;
- Sao chép, đạo văn hoặc sử dụng trái phép tài liệu, dữ liệu, học liệu số hoặc kết quả nghiên cứu của người khác;
- Giả mạo hoặc làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu hoặc thông tin học tập;
- Nhờ người khác thực hiện hoặc thực hiện thay các nhiệm vụ học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học;
- Không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo khi cơ sở giáo dục hoặc pháp luật có yêu cầu;
- Các hành vi khác vi phạm quy định về liêm chính học thuật theo quy định của pháp luật và quy chế của cơ sở giáo dục.
Đáng chú ý, quy định mới không cấm việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong học tập hoặc nghiên cứu, nhưng yêu cầu việc sử dụng phải trung thực, minh bạch và tuân thủ quy định của cơ sở giáo dục. Điều này phản ánh xu hướng quản lý mới khi AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong giáo dục nhưng vẫn phải bảo đảm giá trị cốt lõi của hoạt động học thuật là tính trung thực, khách quan và trách nhiệm.
Các cơ sở giáo dục cũng sẽ có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để xây dựng quy chế nội bộ, phát hiện và xử lý các hành vi gian lận trong môi trường số.
- Trường đại học phải công khai quy chế tổ chức và hoạt động sau khi ban hành
Từ ngày 22/8/2026, Thông tư 58/2026/TT-BGDĐT quy định về tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục đại học chính thức có hiệu lực, trong đó bổ sung yêu cầu về công khai quy chế tổ chức và hoạt động của nhà trường.
Theo điểm c khoản 2 Điều 2 Thông tư 58/2026/TT-BGDĐT, sau khi quy chế tổ chức và hoạt động được ban hành, cơ sở giáo dục đại học phải công khai quy chế đến toàn thể viên chức, người lao động và người học, đồng thời đăng tải trên cổng thông tin điện tử của nhà trường chậm nhất trong vòng 01 ngày làm việc kể từ ngày ban hành.
Không chỉ dừng lại ở việc công khai nội bộ, trong thời hạn 05 ngày làm việc, cơ sở giáo dục còn phải gửi quyết định ban hành quy chế đến Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan quản lý trực tiếp và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính, phân hiệu hoặc địa điểm đào tạo để phục vụ công tác quản lý nhà nước.
Quy định mới góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động quản trị đại học, tạo điều kiện để viên chức, người lao động và người học dễ dàng tiếp cận các quy định nội bộ, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đối với cơ quan quản lý nhà nước.
