Hôn nhân là nền tảng quan trọng của gia đình và xã hội, được pháp luật bảo vệ thông qua chế độ một vợ một chồng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp vi phạm nguyên tắc này, dẫn đến những hậu quả tiêu cực cho gia đình và xã hội. Vậy, hành vi ngoại tình có bị xử phạt không? Và nếu có, mức xử phạt như thế nào? Bài viết này sẽ phân tích các quy định pháp luật hiện hành về vấn đề này.
1. Căn cứ pháp lý :
– Luật hôn nhân và gia đình 2014;
– Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017.
2. Vi phạm chế độ 1 vợ 1 chồng là gì?
Vi phạm chế độ một vợ, một chồng được quy định là hành vi của “Người đang có vợ, có chồng mà kết hồn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc người chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng, có vợ”. (Điều 182 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017)

Đối với gia đình: Làm rạn nứt hạnh phúc gia đình, gây tổn thương tâm lý cho vợ/chồng và con cái.
Đối với xã hội: Ảnh hưởng đến giá trị đạo đức, gây bất ổn trong quan hệ hôn nhân.
Đối với bản thân người vi phạm: Có thể đối mặt với trách nhiệm pháp lý, mất uy tín và danh dự trong xã hội.
3. Xử phạt hành vi ngoại tình vi phạm chế độ 1 vợ 1 chồng?
Hành vi ngoại tình vi phạm chế độ 1 vợ 1 chồng xâm phạm một trong những nguyên tắc cơ bản của Luật hôn nhân và gia đình là nguyên tắc một vợ, một chồng quy định tại khoản 1 điều 2 Luật hôn nhân và gia đình 2014; đồng thời cũng là hành vi bị nghiêm cấm theo điểm c khoản 2 điều 5 của Luật này. Do đó, nếu có hành vi ngoại tình vi phạm chế độ 1 vợ 1 chồng sẽ bị xử lý theo pháp luật.
3.1. Xử phạt hành chính
Hành vi ngoại tình vi phạm chế độ 1 vợ 1 chồng sẽ bị xử phạt theo Điều 48 Nghị định 110/2013/ NĐ-CP sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 67/2015/NĐ-CP như sau:

+ Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;
+ Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;
+ Chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ.
3.2. Trách nhiệm hình sự
Theo điều 182 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 về tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng quy định trách nhiệm hình sự đối với hành vi ngoại tình vi phạm chế độ 1 vợ 1 chồng như sau:
– Phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm nếu thuộc một trong các trường hợp:
+ Làm cho quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên dẫn đến ly hôn;
+ Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
– Phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm nếu thuộc một trong các trường hợp:
+ Làm cho vợ, chồng hoặc con của một trong hai bên tự sát;
+ Đã có quyết định của Tòa án hủy việc kết hôn hoặc buộc phải chấm dứt việc chung sống như vợ chồng trái với chế độ một vợ, một chồng mà vẫn duy trì quan hệ đó.
Như vậy, hành vi ngoại tình vi phạm chế độ 1 vợ 1 chồng có thể bị xử phạt hành chính lên đến 3 triệu đồng, ngoài ra còn phải chịu trách nhiệm hình sự cao nhất là 3 năm tù.
Hành vi ngoại tình không chỉ vi phạm đạo đức mà còn bị pháp luật xử lý nghiêm khắc. Việc tuân thủ chế độ một vợ một chồng không chỉ bảo vệ hạnh phúc gia đình mà còn góp phần duy trì trật tự xã hội. Do đó, mỗi cá nhân cần có ý thức tôn trọng luật pháp và gìn giữ giá trị gia đình, tránh những hậu quả đáng tiếc do vi phạm chế độ hôn nhân.