“XÃ, PHƯỜNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA” LÀ GÌ? HÀ NỘI THÍ ĐIỂM MÔ HÌNH MỚI NHẰM XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN CƠ SỞ HIỆN ĐẠI, PHỤC VỤ NHÂN DÂN
Hà Nội ban hành Nghị quyết thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”
Ngày 08/7/2026, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố. Đây là một chủ trương mới, mang tính định hướng lâu dài trong quá trình đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của chính quyền cấp cơ sở, đồng thời là bước cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển chính quyền địa phương theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và lấy người dân làm trung tâm.
Theo Nghị quyết, việc xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” không chỉ đơn thuần là thay đổi cách thức quản lý ở cấp cơ sở mà còn hướng tới việc hình thành một mô hình quản trị mới, phù hợp với yêu cầu phát triển của Thủ đô trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và thực hiện Luật Thủ đô năm 2026. Đây cũng là cơ sở để Hà Nội nghiên cứu, kiểm nghiệm những cơ chế quản trị mới trước khi xem xét mở rộng trên phạm vi toàn thành phố.
Nghị quyết khẳng định việc xây dựng và triển khai thí điểm mô hình này có ý nghĩa chính trị, xã hội và thực tiễn sâu sắc. Không chỉ hướng tới việc hoàn thiện phương thức quản lý nhà nước ở cấp gần dân nhất, mô hình còn thể hiện quyết tâm xây dựng nền hành chính phục vụ, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và tạo động lực phát triển bền vững cho từng địa phương.
Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, quy mô dân số không ngừng gia tăng, yêu cầu của người dân đối với chất lượng dịch vụ công ngày càng cao, việc nghiên cứu một mô hình quản trị mới được xem là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới. Chính vì vậy, Nghị quyết 16-NQ/TU được kỳ vọng sẽ mở ra hướng tiếp cận mới trong tổ chức, quản lý và điều hành ở cấp xã, phường.
“Xã, phường xã hội chủ nghĩa” là gì?
Theo nội dung Nghị quyết, “xã, phường xã hội chủ nghĩa” không phải là việc thành lập thêm một loại đơn vị hành chính mới hay thay đổi hệ thống đơn vị hành chính hiện hành. Đây là mô hình quản trị cấp cơ sở được xây dựng trên cơ sở các nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng quản trị, tăng hiệu quả phục vụ người dân và thúc đẩy phát triển toàn diện tại địa phương.
Điểm cốt lõi của mô hình này là mọi hoạt động của chính quyền cấp xã, phường đều phải lấy người dân làm trung tâm của quá trình phát triển. Theo đó, người dân không chỉ là đối tượng được thụ hưởng các chính sách mà còn là chủ thể tham gia vào quá trình xây dựng, giám sát và đánh giá hoạt động của chính quyền cơ sở. Đây là quan điểm xuyên suốt được nhấn mạnh trong toàn bộ Nghị quyết và cũng là nền tảng để triển khai các nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới.
Thành ủy Hà Nội xác định rõ rằng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” phải thể hiện được những giá trị tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa ngay từ cấp chính quyền gần dân nhất. Điều này đồng nghĩa với việc mọi chủ trương, chính sách, kế hoạch phát triển và hoạt động quản lý của chính quyền địa phương đều phải hướng đến việc nâng cao chất lượng sống của người dân, bảo đảm công bằng xã hội, thực hiện tiến bộ xã hội và không để bất kỳ cá nhân hay nhóm đối tượng nào bị bỏ lại phía sau.
Khác với cách tiếp cận quản lý hành chính truyền thống vốn chủ yếu tập trung vào việc thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước, mô hình mới hướng đến xây dựng một chính quyền phục vụ, trong đó chất lượng phục vụ người dân, khả năng giải quyết công việc nhanh chóng, minh bạch và hiệu quả sẽ trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá hoạt động của bộ máy chính quyền.
Đáng chú ý, Nghị quyết nhấn mạnh việc lấy sự đồng thuận của Nhân dân, mức độ hài lòng của người dân, mức độ thụ hưởng các thành quả phát triển và chỉ số hạnh phúc của người dân làm những thước đo quan trọng trong đánh giá hiệu quả của mô hình. Đây là điểm mới thể hiện sự chuyển biến trong tư duy quản trị, từ việc chú trọng hoàn thành nhiệm vụ hành chính sang đánh giá hiệu quả quản lý thông qua những giá trị mà người dân thực sự nhận được.
Người dân là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của sự phát triển
Một trong những nội dung nổi bật của Nghị quyết 16-NQ/TU là xác định vai trò của người dân trong mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Theo đó, người dân được đặt ở vị trí trung tâm trong mọi quyết sách phát triển của địa phương.
Việc xác định người dân là trung tâm thể hiện ở chỗ mọi chủ trương, kế hoạch, chương trình và chính sách đều phải hướng tới việc cải thiện điều kiện sống, nâng cao chất lượng các dịch vụ công và đáp ứng tốt hơn các nhu cầu chính đáng của Nhân dân.
Người dân đồng thời là chủ thể của quá trình phát triển. Điều này có nghĩa là người dân không chỉ là người thụ hưởng các chính sách mà còn có quyền tham gia đóng góp ý kiến, phản biện xã hội, giám sát việc thực hiện các chương trình phát triển cũng như đồng hành cùng chính quyền trong quá trình xây dựng địa phương.
Bên cạnh đó, người dân cũng được xác định là mục tiêu của sự phát triển. Mọi thành quả phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa hay chuyển đổi số đều phải hướng tới việc nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo môi trường sống an toàn, văn minh và mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân.
Đồng thời, người dân còn là động lực của sự phát triển. Khi được tạo điều kiện tham gia quản lý xã hội, tiếp cận thông tin minh bạch, được bảo đảm quyền làm chủ và được hưởng các dịch vụ công chất lượng cao, người dân sẽ phát huy vai trò chủ động, sáng tạo, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của địa phương.
Chính vì vậy, Nghị quyết yêu cầu mọi chính sách được ban hành trong quá trình triển khai mô hình đều phải hướng đến nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, bảo đảm công bằng xã hội, tăng cường an sinh và xây dựng cộng đồng phát triển bền vững.
Hướng tới phát triển hài hòa giữa kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường
Một nội dung quan trọng khác của Nghị quyết là định hướng xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” theo hướng phát triển toàn diện và bền vững.
Theo đó, quá trình phát triển tại các địa phương thí điểm không chỉ tập trung vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn phải bảo đảm sự cân bằng giữa phát triển kinh tế với phát triển văn hóa, xã hội và bảo vệ môi trường.
Nghị quyết nhấn mạnh rằng tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội; phát triển vật chất phải gắn với nâng cao đời sống tinh thần của người dân; việc khai thác các nguồn lực phải song hành với bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên một cách hiệu quả, bền vững.
Đặc biệt, Thành ủy Hà Nội xác định văn hóa và con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực nội sinh của sự phát triển. Văn hóa không chỉ góp phần bảo tồn các giá trị truyền thống mà còn đóng vai trò điều tiết quá trình phát triển, tạo sự gắn kết cộng đồng và nâng cao chất lượng quản trị xã hội trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa và gia tăng dân số cơ học ngày càng nhanh.
Song song với đó, việc xây dựng môi trường sống xanh, sạch, an toàn và văn minh sinh thái cũng được coi là một cấu phần quan trọng của chất lượng sống. Các địa phương thí điểm sẽ phải quan tâm nhiều hơn đến việc cải thiện cảnh quan, bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng không gian công cộng và hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.
Đổi mới quản trị gắn với tổ chức lại không gian phát triển
Theo Nghị quyết, việc xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” không chỉ là đổi mới phương thức quản trị mà còn phải gắn với việc tổ chức lại không gian phát triển theo quy hoạch.
Điều này đòi hỏi các địa phương phải khai thác hiệu quả quỹ đất, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, tài sản công và các nguồn lực hiện có nhằm tạo động lực phát triển mới. Đồng thời, quá trình tổ chức lại không gian phát triển phải bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế với yêu cầu bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường, giữ vững quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội.
Nghị quyết cũng đặt ra yêu cầu thúc đẩy mạnh mẽ phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn; ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Đây được xem là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực và đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới.
Việc kết hợp giữa đổi mới quản trị với quy hoạch không gian phát triển sẽ góp phần xây dựng các xã, phường hiện đại, phát triển đồng bộ về hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ công và tạo nền tảng cho quá trình phát triển bền vững trong tương lai.
Hà Nội lựa chọn 02 xã để triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”
Để bảo đảm việc triển khai mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” đạt hiệu quả, có cơ sở đánh giá thực tiễn trước khi mở rộng trên phạm vi toàn thành phố, Nghị quyết số 16-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội xác định việc triển khai sẽ được thực hiện theo lộ trình, bắt đầu bằng hình thức thí điểm tại một số địa phương có đủ điều kiện.
Theo đó, 02 địa phương được lựa chọn để triển khai thí điểm gồm xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm. Đây là những địa bàn được xem xét trên nhiều tiêu chí khác nhau nhằm bảo đảm quá trình thí điểm có tính khả thi, phản ánh được những yêu cầu thực tiễn của công tác quản trị ở cấp cơ sở cũng như tạo cơ sở để tổng kết, đánh giá và hoàn thiện mô hình trong các giai đoạn tiếp theo.
Việc chỉ lựa chọn hai xã để triển khai ngay từ giai đoạn đầu cho thấy Thành ủy Hà Nội hướng tới phương thức thực hiện thận trọng, từng bước và có kiểm soát. Thay vì áp dụng đồng loạt trên diện rộng, việc triển khai tại số lượng địa phương giới hạn sẽ giúp các cơ quan chức năng theo dõi sát quá trình thực hiện, đánh giá những kết quả đạt được, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và kịp thời điều chỉnh các cơ chế, chính sách chưa phù hợp.
Bên cạnh đó, quá trình thí điểm còn là cơ sở để kiểm nghiệm hiệu quả của các giải pháp quản trị mới trong điều kiện thực tế, từ đó hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá cũng như phương thức tổ chức thực hiện trước khi nghiên cứu nhân rộng mô hình trên phạm vi toàn thành phố.
Việc lựa chọn địa bàn thí điểm được thực hiện trên nhiều tiêu chí
Theo Nghị quyết, việc lựa chọn xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm không phải ngẫu nhiên mà được xem xét trên cơ sở nhiều tiêu chí nhằm bảo đảm phù hợp với mục tiêu của Đề án.
Một trong những tiêu chí quan trọng là định hướng tổ chức không gian phát triển của từng địa phương. Việc xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” không chỉ tập trung đổi mới phương thức quản trị mà còn gắn với yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển theo quy hoạch, khai thác hiệu quả quỹ đất, hệ thống hạ tầng và các nguồn lực hiện có. Vì vậy, các địa phương được lựa chọn phải có điều kiện thuận lợi để triển khai các nội dung này trong thực tiễn.
Bên cạnh đó, Thành ủy Hà Nội cũng xem xét điều kiện hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội của từng địa phương. Hạ tầng là yếu tố quan trọng bảo đảm việc triển khai các giải pháp về chuyển đổi số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, quản lý đô thị, quản lý dân cư và phục vụ người dân được thực hiện hiệu quả. Một địa phương có hệ thống hạ tầng tương đối đồng bộ sẽ có nhiều điều kiện thuận lợi hơn trong việc áp dụng các phương thức quản trị mới.
Ngoài yếu tố hạ tầng, tiềm năng phát triển kinh tế – xã hội của địa phương cũng là căn cứ quan trọng trong quá trình lựa chọn. Những địa phương có khả năng huy động nguồn lực, có điều kiện phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội sẽ thuận lợi hơn trong việc triển khai các nhiệm vụ trọng tâm mà Nghị quyết đề ra.
Đặc biệt, Thành ủy Hà Nội đánh giá năng lực quản trị của chính quyền địa phương và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị ở cơ sở. Đây là yếu tố quyết định khả năng tổ chức thực hiện mô hình trong thực tế, bởi dù có cơ chế, chính sách phù hợp nhưng nếu đội ngũ cán bộ, công chức chưa đáp ứng yêu cầu hoặc chưa sẵn sàng đổi mới thì hiệu quả triển khai sẽ bị ảnh hưởng.
Việc lựa chọn địa bàn trên cơ sở nhiều tiêu chí khác nhau nhằm bảo đảm mô hình được triển khai trong điều kiện thuận lợi nhất, đồng thời tạo ra những kết quả thực tiễn có giá trị để phục vụ quá trình tổng kết và hoàn thiện chính sách.
Thí điểm phải gắn với đổi mới phương thức quản trị địa phương
Một trong những yêu cầu quan trọng được Nghị quyết đặt ra là việc triển khai mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” phải đi đôi với đổi mới phương thức quản trị địa phương.
Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, quy mô dân số tại nhiều địa phương của Hà Nội không ngừng gia tăng, nhu cầu của người dân đối với dịch vụ công, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội cũng ngày càng lớn. Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển.
Theo Nghị quyết, tại các địa bàn thí điểm cần làm rõ phương án quản trị trong điều kiện quy mô dân số tăng nhanh, khối lượng công việc của chính quyền cơ sở ngày càng lớn, đồng thời yêu cầu cung ứng các dịch vụ công ngày càng đa dạng và chất lượng hơn.
Việc đổi mới phương thức quản trị không chỉ hướng tới nâng cao hiệu quả giải quyết công việc hành chính mà còn nhằm xây dựng chính quyền phục vụ, tăng cường tương tác với người dân, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của bộ máy nhà nước ở cấp cơ sở.
Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu quá trình đổi mới phải bảo đảm không làm tăng biên chế. Điều này đồng nghĩa với việc hiệu quả quản trị sẽ được nâng lên thông qua cải tiến phương thức làm việc, ứng dụng công nghệ số, hoàn thiện quy trình giải quyết công việc và phát huy hiệu quả của đội ngũ cán bộ hiện có, thay vì mở rộng bộ máy hành chính.
Chuẩn bị đồng bộ các điều kiện để mô hình vận hành hiệu quả
Theo Thành ủy Hà Nội, việc triển khai thí điểm sẽ không chỉ dừng lại ở việc ban hành chủ trương mà phải đi kèm với quá trình chuẩn bị đồng bộ nhiều điều kiện khác nhau nhằm bảo đảm mô hình có thể vận hành trên thực tế.
Trước hết là chuẩn bị về hạ tầng kỹ thuật. Hệ thống hạ tầng phải đáp ứng yêu cầu phục vụ quản lý, điều hành, cung cấp dịch vụ công cũng như hỗ trợ triển khai các giải pháp chuyển đổi số ở cấp xã.
Cùng với đó là hạ tầng dữ liệu, trong đó dữ liệu phải được xây dựng theo hướng thống nhất, đồng bộ và có khả năng chia sẻ giữa các cơ quan. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị, giúp chính quyền đưa ra các quyết định dựa trên dữ liệu và phục vụ người dân hiệu quả hơn.
Nguồn nhân lực cũng là một điều kiện không thể thiếu. Đội ngũ cán bộ, công chức tại địa bàn thí điểm cần được đào tạo, bồi dưỡng và trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng để đáp ứng yêu cầu của mô hình quản trị mới.
Ngoài ra, Thành phố cũng yêu cầu chuẩn bị đầy đủ phương thức điều hành và cơ chế phối hợp liên ngành, bảo đảm các cơ quan, đơn vị có thể phối hợp hiệu quả trong quá trình triển khai các nhiệm vụ, hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc kéo dài thời gian xử lý công việc.
Việc chuẩn bị đồng bộ các điều kiện ngay từ đầu sẽ góp phần giúp mô hình được triển khai thực chất, tránh tình trạng triển khai hình thức hoặc thiếu tính khả thi.
Lộ trình triển khai trong năm 2026
Nghị quyết xác định năm 2026 là giai đoạn chuẩn bị và xây dựng nền tảng cho toàn bộ quá trình thí điểm.
Trong năm này, Thành phố sẽ tập trung hoàn thiện và ban hành Đề án triển khai mô hình; xây dựng kế hoạch thực hiện, các chương trình, đề án và dự án thành phần nhằm cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết.
Đồng thời, Hà Nội sẽ kiện toàn cơ chế chỉ đạo, điều hành; xác định rõ các nhiệm vụ ưu tiên trong từng giai đoạn; rà soát nhu cầu nguồn lực và xây dựng phương án bố trí phù hợp để bảo đảm việc triển khai được thực hiện đồng bộ.
Một nội dung quan trọng khác là hướng dẫn các xã, phường áp dụng hệ thống tiêu chí phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Bộ tiêu chí này sẽ là cơ sở để đánh giá quá trình triển khai, theo dõi kết quả thực hiện và làm căn cứ điều chỉnh trong các giai đoạn tiếp theo.
Có thể thấy, năm 2026 chủ yếu là giai đoạn chuẩn bị về cơ chế, tổ chức, nhân lực và nguồn lực nhằm tạo tiền đề cho việc triển khai đồng bộ mô hình từ năm 2027.
Giai đoạn 2027 – 2030: Triển khai đồng bộ và đánh giá thường xuyên
Sau khi hoàn thành công tác chuẩn bị, từ năm 2027 đến năm 2030, Hà Nội sẽ chính thức triển khai đồng bộ mô hình tại các địa bàn thí điểm.
Trong giai đoạn này, các cơ quan chức năng sẽ thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện trên cơ sở hệ thống tiêu chí đã được xây dựng. Việc đánh giá không chỉ tập trung vào kết quả thực hiện các nhiệm vụ mà còn xem xét hiệu quả quản trị, chất lượng cung cấp dịch vụ công, mức độ hài lòng của người dân và khả năng đáp ứng các mục tiêu phát triển bền vững.
Trong quá trình triển khai, nếu phát sinh khó khăn hoặc những nội dung chưa phù hợp với thực tiễn, Thành phố sẽ kịp thời nghiên cứu, điều chỉnh và hoàn thiện nhằm bảo đảm mô hình vận hành hiệu quả.
Bên cạnh việc triển khai tại hai địa bàn thí điểm, Hà Nội cũng sẽ theo dõi việc áp dụng các tiêu chí tại các xã, phường còn lại nhằm chuẩn bị cho quá trình mở rộng mô hình trong tương lai.
Năm 2030 sơ kết, hoàn thiện mô hình
Đến năm 2030, Thành phố sẽ tổ chức sơ kết việc triển khai thí điểm.
Việc sơ kết nhằm đánh giá toàn diện kết quả thực hiện, xác định những nội dung đã phát huy hiệu quả, đồng thời nhận diện những khó khăn, hạn chế cần tiếp tục hoàn thiện.
Trên cơ sở kết quả sơ kết, Hà Nội sẽ nghiên cứu điều chỉnh và hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá, cơ chế, chính sách cũng như phương thức tổ chức thực hiện để tạo nền tảng cho giai đoạn tiếp theo.
Đây sẽ là căn cứ quan trọng để Thành phố xem xét việc mở rộng mô hình đối với các địa phương đáp ứng đủ điều kiện.
Giai đoạn 2031 – 2035: Tiếp tục hoàn thiện và mở rộng mô hình
Sau khi hoàn thành giai đoạn thí điểm, từ năm 2031 đến năm 2035, Hà Nội sẽ tiếp tục triển khai, hoàn thiện và từng bước mở rộng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” đối với các địa phương có đủ điều kiện.
Việc mở rộng sẽ được thực hiện trên cơ sở đánh giá thực tiễn, bảo đảm các địa phương tham gia đều đáp ứng yêu cầu về hạ tầng, nguồn nhân lực, năng lực quản trị và khả năng triển khai đồng bộ các tiêu chí của mô hình.
Theo Nghị quyết, năm 2035 sẽ là thời điểm tổ chức tổng kết toàn diện Đề án. Thành phố sẽ đánh giá tổng thể về tính khả thi, hiệu quả thực hiện, tác động của mô hình đối với phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao chất lượng quản trị địa phương và cải thiện chất lượng sống của người dân.
Kết quả tổng kết sẽ là cơ sở để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét việc nhân rộng mô hình trên phạm vi toàn thành phố trong giai đoạn tiếp theo, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong thời kỳ mới.
Hoàn thiện thể chế – Điều kiện tiên quyết để triển khai mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm đầu tiên được Thành ủy Hà Nội xác định trong Nghị quyết số 16-NQ/TU là hoàn thiện thể chế, coi đây là điều kiện tiên quyết để xây dựng và triển khai thành công mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Đây là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi mô hình này là chủ trương mới, chưa có tiền lệ trong thực tiễn và hiện chưa có một khuôn khổ pháp lý đầy đủ điều chỉnh toàn diện.
Trong bối cảnh đó, việc rà soát, nghiên cứu và hoàn thiện các quy định pháp luật có liên quan được xem là bước đi đầu tiên nhằm tạo nền tảng pháp lý cho quá trình triển khai. Thành phố sẽ tập trung đánh giá các quy định hiện hành để kịp thời bổ sung, sửa đổi hoặc đề xuất các cơ chế phù hợp với đặc thù của cấp xã, phường, bảo đảm vừa tuân thủ quy định của pháp luật, vừa tạo điều kiện cho việc đổi mới phương thức quản trị ở cơ sở.
Theo Nghị quyết, việc hoàn thiện thể chế phải gắn chặt với việc khai thác hiệu quả các cơ chế đặc thù được quy định trong Luật Thủ đô năm 2026. Trên cơ sở đó, Thành phố sẽ nghiên cứu các cơ chế liên quan đến công tác tái định cư, giải phóng mặt bằng, chỉnh trang các khu dân cư nhỏ lẻ và tổ chức lại không gian phát triển theo quy hoạch. Đây đều là những nội dung có tác động trực tiếp đến quá trình phát triển của địa phương, đòi hỏi phải có cơ chế phù hợp để vừa bảo đảm hiệu quả quản lý, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, Hà Nội cũng nghiên cứu cơ chế để lại một phần nguồn thu cho địa phương nhằm tăng tính chủ động trong quản lý, sử dụng ngân sách và huy động các nguồn lực phục vụ phát triển. Việc nâng cao tính tự chủ về tài chính được kỳ vọng sẽ giúp chính quyền cấp xã, phường linh hoạt hơn trong quá trình triển khai các nhiệm vụ, đồng thời nâng cao trách nhiệm trong quản lý và sử dụng nguồn lực.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc xây dựng cơ chế thí điểm có kiểm soát đối với những vấn đề mới chưa được quy định hoặc chưa có tiền lệ. Theo Nghị quyết, các nội dung như tổ chức lại không gian phát triển, mô hình quản trị phục vụ, cơ chế để người dân tham gia vào quá trình quản lý, phương pháp đo lường chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc sẽ được nghiên cứu triển khai theo cơ chế thí điểm nhằm đánh giá hiệu quả trước khi xem xét áp dụng rộng rãi.
Đồng thời, Thành phố sẽ nghiên cứu áp dụng các cơ chế linh hoạt về phân cấp, phân quyền và ủy quyền; tăng cường phối hợp liên ngành để rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu quả điều hành và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục hành chính.
Phát triển nguồn nhân lực – Yếu tố quyết định thành công của mô hình
Nghị quyết xác định nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, là nhân tố quyết định đến chất lượng và hiệu quả triển khai mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”.
Trong bối cảnh yêu cầu quản trị ngày càng hiện đại, khối lượng công việc ngày càng lớn và sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số, đội ngũ cán bộ ở cơ sở không chỉ cần nắm vững chuyên môn mà còn phải có tư duy đổi mới, kỹ năng quản trị hiện đại và khả năng thích ứng với những yêu cầu mới của thực tiễn.
Theo đó, Thành phố sẽ thực hiện việc lựa chọn, bố trí và sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của mô hình mới. Việc bố trí nhân sự sẽ hướng tới phát huy tối đa năng lực của từng cá nhân, bảo đảm đúng người, đúng việc và đáp ứng yêu cầu phục vụ Nhân dân.
Song song với việc sắp xếp nhân sự, Hà Nội sẽ tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng theo hướng gắn với thực tiễn quản lý ở cấp cơ sở. Nội dung đào tạo sẽ tập trung vào các lĩnh vực như quản trị phục vụ, kỹ năng điều hành, tổ chức lại không gian phát triển, phát triển kinh tế địa phương, chuyển đổi số, kỹ năng giao tiếp và tương tác với người dân, cũng như khả năng phối hợp liên ngành trong giải quyết công việc.
Đây đều là những nội dung có ý nghĩa thiết thực, góp phần giúp đội ngũ cán bộ thích ứng với phương thức quản trị mới, nâng cao chất lượng phục vụ và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của người dân.
Đặc biệt, Nghị quyết nhấn mạnh việc xây dựng cơ chế đánh giá cán bộ dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ và mức độ hài lòng của người dân. Điều này cho thấy việc đánh giá cán bộ sẽ không chỉ căn cứ vào tiến độ hoàn thành công việc mà còn xem xét chất lượng phục vụ, tinh thần trách nhiệm và hiệu quả thực tế trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Bố trí nguồn lực – Điều kiện bảo đảm triển khai hiệu quả
Để mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” có thể triển khai thực chất, Nghị quyết xác định việc bảo đảm nguồn lực là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.
Theo đó, Thành phố sẽ bố trí nguồn lực theo hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm và ưu tiên cho các địa bàn thí điểm. Nguồn lực sẽ được dành cho những nhiệm vụ có tác động trực tiếp đến chất lượng quản trị và đời sống người dân như tổ chức lại không gian phát triển, đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, phát triển hạ tầng số, cải thiện chất lượng dịch vụ công và đẩy mạnh chuyển đổi số.
Cùng với việc bố trí ngân sách, Thành phố sẽ rà soát, đánh giá nhu cầu nguồn lực của từng nhóm nhiệm vụ; cân đối khả năng ngân sách các cấp; đồng thời nghiên cứu phương án huy động các nguồn lực ngoài ngân sách nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai trong từng giai đoạn.
Việc xác định rõ thứ tự ưu tiên sẽ giúp tập trung nguồn lực cho những lĩnh vực cấp thiết như hạ tầng thiết yếu, giáo dục, y tế, môi trường, an sinh xã hội và nâng cao năng lực quản trị của chính quyền cơ sở.
Ngoài ra, Thành phố cũng sẽ nghiên cứu cơ chế hỗ trợ riêng đối với các địa bàn thí điểm, bao gồm hỗ trợ về ngân sách, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, chuyên gia tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật và nền tảng dữ liệu dùng chung. Những chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương triển khai mô hình đúng tiến độ và đạt hiệu quả thực chất.
Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong quản trị địa phương
Một trong những điểm nổi bật của mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là việc coi chuyển đổi số là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân.
Theo Nghị quyết, Thành phố sẽ tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất, bảo đảm dữ liệu được quản lý theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung”. Đây là nền tảng để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, xây dựng chính sách và cung cấp dịch vụ công trên cơ sở dữ liệu chính xác, cập nhật.
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung cũng sẽ đi đôi với cơ chế hỗ trợ kỹ thuật cho chính quyền cấp xã, bảo đảm dữ liệu được cập nhật thường xuyên và sử dụng thống nhất trong toàn bộ quá trình quản lý, điều hành.
Bên cạnh đó, Hà Nội sẽ tiếp tục phát triển chính quyền số ở cấp xã, phường, mở rộng cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính thuận tiện hơn, giảm thời gian và chi phí trong quá trình giải quyết công việc.
Thành phố cũng sẽ xây dựng hệ thống tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân trên môi trường số, đồng thời ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu và giám sát để nâng cao hiệu quả quản lý.
Ngoài lĩnh vực hành chính, công nghệ còn được ứng dụng trong quản lý đô thị, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh trật tự, giáo dục, y tế và nhiều lĩnh vực khác. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ được kỳ vọng sẽ góp phần hiện đại hóa hoạt động của chính quyền cơ sở, nâng cao chất lượng phục vụ và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân trong thời kỳ chuyển đổi số.
Tăng cường truyền thông, tạo đồng thuận xã hội và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân
Bên cạnh các giải pháp về thể chế, nguồn lực và công nghệ, Nghị quyết xác định công tác truyền thông giữ vai trò quan trọng trong quá trình triển khai mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”.
Theo đó, Thành phố sẽ xây dựng kế hoạch truyền thông thống nhất, bài bản và phù hợp với từng giai đoạn nhằm giúp người dân hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa, nội dung và lợi ích của mô hình. Việc truyền thông đầy đủ, kịp thời sẽ góp phần tạo sự đồng thuận trong xã hội và tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình triển khai.
Các thông tin liên quan đến mô hình sẽ được công khai, minh bạch thông qua nhiều hình thức khác nhau như các cơ quan báo chí, hệ thống thông tin cơ sở, nền tảng số và các kênh truyền thông chính thức của chính quyền.
Nghị quyết cũng nhấn mạnh vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và các tổ chức cộng đồng trong công tác tuyên truyền, vận động và giám sát việc thực hiện mô hình. Sự tham gia của các tổ chức này sẽ góp phần tạo cầu nối giữa chính quyền với người dân, đồng thời tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quá trình thực hiện.
Đặc biệt, Thành phố khuyến khích người dân chủ động tham gia góp ý, phản biện và đồng hành cùng chính quyền trong suốt quá trình xây dựng và triển khai mô hình. Đây là nội dung thể hiện rõ quan điểm lấy người dân làm trung tâm, đồng thời phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong quản lý và phát triển địa phương.
Song song với đó, Hà Nội sẽ kịp thời ghi nhận, biểu dương những mô hình hiệu quả, cách làm sáng tạo, đồng thời xử lý các thông tin chưa chính xác, góp phần tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, củng cố niềm tin của xã hội đối với chủ trương thí điểm.
