TỪ 01/7/2026: NHỮNG TRƯỜNG HỢP NÀO SẼ BỊ CẤM BAY? CẬP NHẬT QUY ĐỊNH MỚI NHẤT VỀ AN NINH HÀNG KHÔNG
Từ ngày 01/7/2026, nhiều quy định mới về bảo đảm an ninh hàng không chính thức có hiệu lực theo Nghị định 215/2026/NĐ-CP và Luật Hàng không dân dụng năm 2025. Đáng chú ý, các quy định mới đã bổ sung và siết chặt các trường hợp bị cấm vận chuyển bằng đường hàng không nhằm bảo đảm an toàn cho hành khách, tổ bay và hoạt động khai thác hàng không dân dụng.
- Những hành vi có thể khiến hành khách bị cấm bay từ 03 tháng đến 12 tháng
Theo khoản 1 Điều 21 Nghị định 215/2026/NĐ-CP, người có hành vi vi phạm các quy định về bảo đảm an ninh hàng không có thể bị áp dụng hình thức cấm vận chuyển bằng đường hàng không trong thời hạn từ 03 tháng đến 12 tháng.
Các trường hợp bị áp dụng gồm:
- Hành khách gây rối tại cảng hàng không hoặc trên tàu bay;
- Phát ngôn mang tính đe dọa sử dụng bom, mìn, chất nổ, vật liệu nổ, chất phóng xạ, vũ khí sinh học hoặc hóa học tại khu vực làm thủ tục, khu vực cách ly, sân bay hoặc trên tàu bay;
- Cố ý tung tin hoặc cung cấp thông tin sai sự thật về việc có bom, mìn, chất nổ, chất phóng xạ, vũ khí sinh học hoặc hóa học làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của hàng không dân dụng;
- Sử dụng giấy tờ giả để thực hiện việc đi tàu bay;
- Có hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn xã hội tại cảng hàng không hoặc trên tàu bay.
Có thể thấy, quy định mới không chỉ xử lý các hành vi trực tiếp gây mất an ninh mà còn xử lý nghiêm những hành vi tưởng chừng chỉ là “nói đùa”. Chỉ cần lời nói hoặc thông tin sai sự thật về bom, mìn, chất nổ gây ảnh hưởng đến hoạt động khai thác hàng không thì người vi phạm cũng có thể bị cấm bay và chịu các trách nhiệm pháp lý khác theo quy định.
- Trường hợp bị cấm bay từ trên 12 tháng đến 24 tháng
Ngoài mức cấm bay từ 03 đến 12 tháng, pháp luật còn quy định hình thức cấm vận chuyển bằng đường hàng không trên 12 tháng đến 24 tháng đối với các hành vi có tính chất nghiêm trọng hơn.
Theo khoản 2 Điều 21 Nghị định 215/2026/NĐ-CP, thời hạn cấm bay này được áp dụng trong hai trường hợp.
Thứ nhất, người đã từng bị xử lý về một trong các hành vi thuộc nhóm bị cấm bay từ 03 đến 12 tháng nhưng tiếp tục tái phạm.
Thứ hai, người thực hiện hành vi can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng, bao gồm:
- Cung cấp thông tin sai đến mức uy hiếp an toàn của tàu bay đang bay hoặc đang hoạt động trên mặt đất; đe dọa sự an toàn của hành khách, tổ bay, nhân viên mặt đất hoặc những người đang có mặt tại cảng hàng không và các công trình, trang thiết bị hàng không dân dụng;
- Cố ý thực hiện hành vi vi phạm pháp luật làm uy hiếp đến an toàn khai thác tàu bay, khai thác cảng hàng không hoặc hoạt động bảo đảm bay.
Bên cạnh đó, người không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không dân dụng sẽ bị cấm vận chuyển bằng đường hàng không cho đến khi hoàn thành việc chấp hành quyết định xử phạt.
- Những hành vi bị cấm bay vĩnh viễn từ ngày 01/7/2026
Đối với các hành vi đặc biệt nghiêm trọng, Nghị định 215/2026/NĐ-CP quy định áp dụng hình thức cấm vận chuyển bằng đường hàng không vĩnh viễn.
Trước hết, người đã bị xử lý theo nhóm hành vi bị cấm bay từ trên 12 tháng đến 24 tháng nhưng vẫn tiếp tục tái phạm sẽ bị áp dụng hình thức cấm bay vĩnh viễn.
Ngoài ra, hình thức xử lý này còn áp dụng đối với các hành vi can thiệp bất hợp pháp đặc biệt nghiêm trọng vào hoạt động hàng không dân dụng như:
- Cưỡng đoạt trái phép tàu bay;
- Phá hủy tàu bay đang khai thác;
- Bắt giữ con tin trên tàu bay hoặc tại cảng hàng không;
- Xâm nhập bằng vũ lực vào tàu bay, cảng hàng không hoặc công trình, trang thiết bị hàng không dân dụng;
- Đưa vật phẩm nguy hiểm vào tàu bay, cảng hàng không hoặc khu vực hạn chế khác nhằm mục đích phạm tội. Vật phẩm nguy hiểm bao gồm vũ khí, đạn dược, chất cháy, chất dễ cháy, chất nổ, chất độc hóa học, chất sinh học, chất phóng xạ và các vật hoặc chất khác có khả năng gây nguy hiểm đến tính mạng con người hoặc an toàn chuyến bay;
- Sử dụng tàu bay như một loại vũ khí nhằm gây chết người, gây thương tích nghiêm trọng hoặc gây thiệt hại lớn về tài sản, môi trường.
Ngoài các trường hợp trên, hành vi chiếm đoạt hoặc gây bạo loạn tại cảng hàng không và cơ sở cung cấp dịch vụ điều hành bay cũng thuộc nhóm bị cấm vận chuyển bằng đường hàng không vĩnh viễn.
Theo quy định, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm để quyết định áp dụng hình thức cấm bay có thời hạn hoặc cấm bay vĩnh viễn. Quyết định này được áp dụng đối với tất cả các chuyến bay nội địa và các chuyến bay quốc tế xuất phát từ Việt Nam của cả hãng hàng không Việt Nam và hãng hàng không nước ngoài.
- Bốn trường hợp hãng hàng không được quyền từ chối vận chuyển hành khách
Không phải mọi trường hợp đều là cấm bay theo quyết định của cơ quan nhà nước. Theo Điều 4 Nghị định 215/2026/NĐ-CP, hãng hàng không cũng có quyền từ chối vận chuyển hành khách vì lý do bảo đảm an ninh hàng không.
Cụ thể, người vận chuyển được quyền từ chối vận chuyển trong các trường hợp sau:
- Hành khách là người mất khả năng nhận thức hoặc mất khả năng điều khiển hành vi của mình;
- Hành khách là đối tượng tiềm ẩn nguy cơ uy hiếp an ninh hàng không như bị can, bị cáo, phạm nhân, người bị dẫn độ hoặc người bị truy nã nhưng không có người có thẩm quyền áp giải;
- Hành khách bị từ chối nhập cảnh nhưng không tự nguyện trở về nước và không phải do chính hãng hàng không đó vận chuyển vào Việt Nam;
- Việc từ chối vận chuyển được thực hiện theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam hoặc cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.
Đây là những trường hợp nhằm bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn cho hoạt động vận tải hàng không và quyền lợi của các hành khách khác trên chuyến bay.
- Các biện pháp bảo đảm an ninh hàng không theo Luật Hàng không dân dụng 2025
Khoản 2 Điều 91 Luật Hàng không dân dụng năm 2025 quy định nhiều biện pháp nhằm bảo đảm an ninh hàng không trong toàn bộ quá trình khai thác và vận hành.
Các biện pháp bao gồm:
- Thiết lập khu vực hạn chế tại cảng hàng không và nơi có công trình, trang thiết bị hàng không để bảo vệ tàu bay và các công trình liên quan;
- Kiểm tra, soi chiếu, giám sát an ninh đối với tàu bay, phương tiện, hành khách, hành lý, hàng hóa, giấy tờ đi tàu bay; đồng thời lục soát khi có dấu hiệu uy hiếp an ninh hàng không;
- Loại trừ khả năng vận chuyển trái phép các vật phẩm nguy hiểm bằng đường hàng không;
- Áp dụng các biện pháp phòng ngừa đặc biệt khi vận chuyển vật phẩm nguy hiểm hoặc các đối tượng tiềm ẩn nguy cơ uy hiếp an ninh hàng không;
- Cấm vận chuyển có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với hành khách gây rối, người can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Thực hiện giám sát an ninh hàng không và duy trì trật tự tại cảng hàng không, công trình hàng không và trên tàu bay;
- Phòng, chống khủng bố trên tàu bay;
- Áp dụng biện pháp phòng ngừa đặc biệt khi vận chuyển các đối tượng nguy hiểm;
- Kiểm soát an ninh nội bộ đối với đội ngũ nhân viên hàng không.
