TỪ 01/01/2027, HÀNG HÓA THUỘC DIỆN BẮT BUỘC PHẢI TRUY XUẤT NGUỒN GỐC TRƯỚC KHI LƯU THÔNG

Thông tư 31/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, trong đó đặt ra yêu cầu đối với thương nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu hàng hóa thuộc diện bắt buộc, đồng thời quy định lộ trình thực hiện và trách nhiệm cung cấp thông tin truy xuất nguồn gốc.

1. Đối tượng nào phải thực hiện truy xuất nguồn gốc hàng hóa?

Theo Điều 1 Thông tư 31/2026/TT-BCT, quy định về truy xuất nguồn gốc được áp dụng bắt buộc đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.

Đối với các sản phẩm, hàng hóa lưu thông trên thị trường không thuộc diện bắt buộc nêu trên, thương nhân được khuyến khích tự nguyện thực hiện truy xuất nguồn gốc theo quy định của Thông tư.

Đối tượng áp dụng bao gồm thương nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh; người tiêu dùng; cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Ảnh minh họa (Internet)

2. Thương nhân phải cung cấp những thông tin gì khi truy xuất nguồn gốc?

Theo Điều 5 và Điều 6 Thông tư 31/2026/TT-BCT, thương nhân có trách nhiệm khai báo thông tin định danh và thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa theo quy định.

Đối với việc định danh sản phẩm, các thông tin tối thiểu cần khai báo bao gồm:

• Tên doanh nghiệp;
• Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ pháp lý tương đương;
• Tên và hình ảnh sản phẩm, hàng hóa do doanh nghiệp sở hữu;
• Văn bằng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp hoặc tài liệu chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đối với hàng hóa, nếu có;
• Chữ ký số của doanh nghiệp.

Đối với sản phẩm, hàng hóa lưu thông trong nước, thương nhân phải khai báo tối thiểu các thông tin như tên sản phẩm, xuất xứ, hình ảnh sản phẩm, tên và địa chỉ đơn vị sản xuất, kinh doanh, mã truy xuất nguồn gốc nếu có, các sự kiện trọng yếu trong chuỗi cung ứng và thời điểm diễn ra các sự kiện đó.

Ngoài ra, thông tin truy xuất còn bao gồm thương hiệu, nhãn hiệu, số lô, số mẻ hoặc số sê-ri nếu có; hạn sử dụng nếu có; các tiêu chuẩn được áp dụng đối với sản phẩm, hàng hóa.

Đối với hàng hóa nhập khẩu, thương nhân phải khai báo bổ sung tên, địa chỉ, mã số thuế của đơn vị nhập khẩu và thông tin về nhà phân phối chính thức tại Việt Nam nếu có.

Đáng chú ý, sản phẩm, hàng hóa phải được khai báo trên hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ của thương nhân và/hoặc cập nhật thông tin trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương trước khi đưa vào lưu thông trên thị trường.

3. Truy xuất nguồn gốc hàng hóa được thực hiện trên hệ thống nào?

Theo Điều 4 và Điều 10 Thông tư 31/2026/TT-BCT, thương nhân thuộc đối tượng áp dụng được lựa chọn một trong hai phương thức thực hiện:

• Xây dựng, vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ và bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống của Bộ Công Thương;
• Tạo lập tài khoản, khai báo và cập nhật thông tin trực tiếp trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương.

Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương được vận hành tập trung tại địa chỉ https://verigoods.vn, có chức năng tiếp nhận, ghi nhận, lưu trữ, quản lý dữ liệu truy xuất nguồn gốc do thương nhân cập nhật, đồng thời tạo lập mã phục vụ hiển thị, tra cứu và liên kết dữ liệu.

Trường hợp thương nhân lựa chọn hệ thống nội bộ, hệ thống này phải có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống của Bộ Công Thương thông qua giao diện kết nối dữ liệu ứng dụng API. Việc kết nối phải bảo đảm an toàn, bảo mật, toàn vẹn dữ liệu và có cơ chế ghi nhận nhật ký để phục vụ kiểm tra, truy vết.

Thương nhân cũng phải bảo đảm khả năng truy xuất, cung cấp dữ liệu trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của Bộ Công Thương hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.

4. Người tiêu dùng được quyền tra cứu thông tin gì?

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư 31/2026/TT-BCT là quyền tiếp cận thông tin truy xuất nguồn gốc của người tiêu dùng.

Theo Điều 7, người tiêu dùng được tra cứu, tiếp cận miễn phí các thông tin cơ bản về sản phẩm, hàng hóa thông qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương, bao gồm tên sản phẩm, xuất xứ, hình ảnh, tên và địa chỉ đơn vị sản xuất, kinh doanh, thương hiệu, nhãn hiệu, số lô, số mẻ hoặc số sê-ri nếu có và hạn sử dụng nếu có.

Bên cạnh quyền tra cứu, người tiêu dùng còn có quyền phản ánh về tính xác thực của thông tin hiển thị trên hệ thống đến Bộ Công Thương hoặc cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Quy định này góp phần tăng cường tính minh bạch của thông tin hàng hóa, hỗ trợ người tiêu dùng có thêm cơ sở để lựa chọn sản phẩm và hạn chế rủi ro khi mua hàng.

5. Thời hạn lưu trữ dữ liệu truy xuất nguồn gốc

Theo Điều 8 Thông tư 31/2026/TT-BCT, dữ liệu truy xuất nguồn gốc phải được lưu giữ trong thời hạn tối thiểu:

• 12 tháng đối với hàng hóa có hạn sử dụng, tính từ thời điểm hàng hóa hết hạn sử dụng;
• 60 tháng đối với hàng hóa không có hạn sử dụng.

Hồ sơ, dữ liệu truy xuất nguồn gốc phải được lưu trữ bằng phương tiện điện tử, bảo đảm an toàn, bảo mật và toàn vẹn dữ liệu, đồng thời có khả năng truy cập, trích xuất khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu hoặc khi cần thực hiện truy xuất.

Đối với hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ, dữ liệu phải được kết nối, chia sẻ với hệ thống của Bộ Công Thương, có cơ chế kiểm soát thay đổi và ghi nhận lịch sử cập nhật.

Thương nhân cần chú trọng việc quản lý dữ liệu không chỉ ở khâu khai báo ban đầu mà còn trong suốt quá trình sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa.

6. Thương nhân tự nguyện truy xuất nguồn gốc được hưởng chính sách khuyến khích nào?

Theo Điều 14 Thông tư 31/2026/TT-BCT, thương nhân tự nguyện thực hiện truy xuất nguồn gốc theo quy định được hưởng một số chính sách khuyến khích, gồm:

• Được gắn tích xanh thể hiện việc tự nguyện áp dụng truy xuất nguồn gốc và được sử dụng tích xanh trên sản phẩm, bao bì, tài liệu giới thiệu sản phẩm và các nền tảng thương mại điện tử trong thời hạn tích xanh còn hiệu lực;
• Được ưu tiên hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn kết nối với Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương;
• Được tuyên truyền, quảng bá về việc áp dụng truy xuất nguồn gốc trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc trong hoạt động giới thiệu, quảng bá sản phẩm do Bộ Công Thương tổ chức.

Tuy nhiên, tích xanh chỉ thể hiện việc tự nguyện áp dụng truy xuất nguồn gốc, không thay thế các chứng nhận chất lượng, chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy hoặc xác nhận sản phẩm, hàng hóa theo quy định pháp luật. Tích xanh không được hiển thị khi thông tin truy xuất nguồn gốc không đáp ứng yêu cầu.

7. Lộ trình thực hiện truy xuất nguồn gốc hàng hóa

Điều 18 Thông tư 31/2026/TT-BCT quy định lộ trình thực hiện gồm hai giai đoạn:

Giai đoạn 1: Định danh sản phẩm

Kể từ ngày Thông tư có hiệu lực, thương nhân thực hiện đăng ký tài khoản, nhận mã định danh sản phẩm và xác thực thông tin đối với sản phẩm.

Giai đoạn 2: Truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa

Từ ngày 01/01/2027, thương nhân thực hiện đầy đủ việc truy xuất nguồn gốc trước khi đưa sản phẩm, hàng hóa vào lưu thông trên thị trường.

Đối với thương nhân đã xây dựng và vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc trước ngày Thông tư có hiệu lực, hệ thống hiện có được tiếp tục áp dụng. Tuy nhiên, trước ngày 01/01/2027, thương nhân phải rà soát, cập nhật, bổ sung các yêu cầu về định danh, cấu trúc dữ liệu và khả năng kết nối để bảo đảm tương thích với hệ thống của Bộ Công Thương.

Riêng thương nhân thành lập mới hoặc bắt đầu sản xuất, kinh doanh sau ngày 01/01/2027 phải thực hiện đầy đủ quy định về truy xuất nguồn gốc ngay khi bắt đầu hoạt động.