Thực hư việc từ ngày 01/7/2026 người thân, bạn bè ở lại qua đêm phải khai báo lưu trú? Không thông báo có bị xử phạt hay không?
Thời gian gần đây, nhiều thông tin lan truyền cho rằng kể từ ngày 01/7/2026, người dân nếu để người thân, bạn bè đến nhà ở lại qua đêm thì bắt buộc phải khai báo lưu trú, nếu không sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính. Điều này khiến không ít người băn khoăn về tính xác thực của quy định cũng như phạm vi áp dụng trên thực tế.
Người thân, bạn bè ở lại qua đêm có phải thông báo lưu trú từ ngày 01/7/2026 hay không?
Căn cứ Điều 30 Luật Cư trú năm 2020, được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 9 Điều 4 Luật sửa đổi 10 luật liên quan đến an ninh, trật tự năm 2025, khi có người lưu trú qua đêm thì việc thông báo lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú là trách nhiệm bắt buộc theo quy định của pháp luật.
Theo đó, thành viên hộ gia đình khi có người thân, bạn bè hoặc khách đến ở lại qua đêm tại nơi cư trú của mình phải thực hiện việc thông báo lưu trú theo đúng trình tự, thời hạn luật định.
Tuy nhiên, cần khẳng định rằng đây không phải là quy định hoàn toàn mới xuất hiện từ ngày 01/7/2026. Nghĩa vụ thông báo lưu trú đã được ghi nhận trong Luật Cư trú 2020. Những sửa đổi mới chủ yếu nhằm bổ sung, làm rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan, đồng thời phù hợp với thực tiễn quản lý cư trú trong bối cảnh các loại hình lưu trú ngày càng đa dạng và phát triển.
Nói cách khác, từ ngày 01/7/2026, người dân vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thông báo lưu trú đối với người đến ở lại qua đêm, nhưng đây là sự kế thừa và hoàn thiện quy định hiện hành chứ không phải là một quy định hoàn toàn mới.
Những ai có trách nhiệm thông báo lưu trú?
Pháp luật quy định khá rõ về các chủ thể có trách nhiệm thực hiện việc thông báo lưu trú khi có người ở lại qua đêm.
Cụ thể bao gồm:
Thành viên hộ gia đình khi có người thân, bạn bè hoặc khách đến lưu trú tại nơi ở của mình.
Người đại diện cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đối với bệnh nhân và người nhà lưu trú tại cơ sở y tế.
Người đại diện cơ sở lưu trú du lịch như khách sạn, nhà nghỉ, homestay, resort, biệt thự du lịch và các loại hình kinh doanh lưu trú khác.
Chủ sở hữu hoặc người được giao quản lý phương tiện được sử dụng làm nơi lưu trú qua đêm.
Người quản lý các cơ sở lưu trú khác như ký túc xá, nhà ở tập thể, căn hộ dịch vụ, khu lưu trú công nhân, cơ sở lưu trú trong khu công nghiệp…
Đáng chú ý, pháp luật cũng dự liệu trường hợp chủ nhà hoặc các thành viên trong gia đình không có mặt tại nơi ở. Khi đó, chính người đến lưu trú sẽ phải tự mình thực hiện việc thông báo lưu trú với cơ quan đăng ký cư trú theo quy định.
Quy định này nhằm bảo đảm tính liên tục trong công tác quản lý cư trú, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của cả người lưu trú và người cho lưu trú.
Nội dung thông báo lưu trú gồm những gì?
Theo quy định, khi thực hiện thông báo lưu trú, các thông tin cơ bản sau đây phải được cung cấp đầy đủ:
- Họ và tên của người lưu trú;
- Ngày, tháng, năm sinh;
- Số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu đối với người nước ngoài;
- Lý do lưu trú;
- Thời gian lưu trú;
- Địa chỉ lưu trú.
Việc cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin nêu trên không chỉ giúp cơ quan chức năng thực hiện tốt công tác quản lý dân cư mà còn góp phần bảo đảm an ninh, trật tự tại địa phương.
Thời hạn thông báo lưu trú được quy định như thế nào?
Điều 30 Luật Cư trú quy định rõ thời điểm phải thực hiện việc thông báo lưu trú.
Theo đó, việc thông báo phải được thực hiện trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú.
Trường hợp người đến lưu trú sau 23 giờ thì việc thông báo phải được hoàn thành trước 08 giờ sáng ngày hôm sau.
Quy định này tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong những trường hợp phát sinh đột xuất, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý của cơ quan nhà nước.
Không thông báo lưu trú có bị xử phạt hay không?
Câu trả lời là có.
Theo Điều 10 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cư trú, cá nhân không thực hiện đúng quy định về thông báo lưu trú hoặc khai báo tạm vắng có thể bị áp dụng hình thức cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.
Đối với các cơ sở kinh doanh lưu trú, mức xử phạt sẽ cao hơn tùy thuộc vào số lượng người lưu trú không được thông báo.
Cụ thể:
- Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng nếu không thông báo lưu trú từ 01 đến 03 người;
- Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng nếu không thông báo lưu trú từ 04 đến 08 người;
- Phạt tiền từ 8.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng nếu không thông báo lưu trú đối với từ 09 người trở lên.
Đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt sẽ bằng hai lần mức phạt áp dụng đối với cá nhân theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Vì sao pháp luật quy định nghĩa vụ thông báo lưu trú?
Quản lý cư trú là một trong những nội dung quan trọng nhằm bảo đảm an ninh, trật tự xã hội và phục vụ công tác quản lý dân cư của Nhà nước.
Điều 3 Luật Cư trú năm 2020 đã xác định các nguyên tắc cơ bản trong quản lý cư trú, trong đó nhấn mạnh việc hài hòa giữa quyền tự do cư trú của công dân với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Bên cạnh đó, pháp luật cũng yêu cầu trình tự, thủ tục đăng ký và quản lý cư trú phải đơn giản, thuận tiện, công khai, minh bạch và không gây phiền hà cho người dân. Thông tin cư trú của công dân được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu về cư trú nhằm phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý nhà nước, đồng thời tạo thuận lợi trong việc giải quyết các thủ tục hành chính liên quan.
