QUY ĐỊNH MỚI VỀ NHẬP KHẨU MÁY MÓC, THIẾT BỊ, DÂY CHUYỀN CÔNG NGHỆ ĐÃ QUA SỬ DỤNG

Trong hoạt động sản xuất, việc đầu tư máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng là lựa chọn của nhiều doanh nghiệp nhằm tối ưu chi phí và đáp ứng yêu cầu mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, không phải mọi máy móc, thiết bị đã qua sử dụng đều được phép nhập khẩu vào Việt Nam. Doanh nghiệp cần đáp ứng các yêu cầu cụ thể về tuổi thiết bị, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường cũng như thực hiện thủ tục giám định theo quy định.

Để làm rõ các điều kiện và thủ tục liên quan, ngày 05/9/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 56/2026/TT-BKHCN quy định việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng. Thông tư quy định cụ thể về tiêu chí nhập khẩu, hồ sơ, trình tự thực hiện, yêu cầu giám định và trách nhiệm của doanh nghiệp, tổ chức giám định và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan.
Ảnh minh họa (Internet)

Vậy doanh nghiệp cần đáp ứng những điều kiện nào khi nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng? Hồ sơ và thủ tục giám định được thực hiện ra sao?

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Thông tư 56/2026/TT-BKHCN quy định về tiêu chí, hồ sơ, trình tự, thủ tục nhập khẩu và hoạt động giám định đối với máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng có mã hàng hóa (mã số HS) thuộc Chương 84 và Chương 85 của Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.

Các máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ này được nhập khẩu nhằm sử dụng cho hoạt động sản xuất tại Việt Nam và không thuộc các danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu theo quy định.

Thông tư không áp dụng đối với một số trường hợp như: hàng hóa quá cảnh, trung chuyển, hàng hóa từ nước ngoài gửi kho ngoại quan; kinh doanh chuyển khẩu; kinh doanh tạm nhập, tái xuất và một số trường hợp tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập khác; thực hiện hợp đồng dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng với thương nhân nước ngoài; mua bán giữa các doanh nghiệp trong khu chế xuất, doanh nghiệp trong khu phi thuế quan; một số trường hợp chuyển giao sau khi hết thời hạn hợp đồng gia công, thuê mua tài chính hoặc phục vụ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, an ninh, quốc phòng.

Ngoài ra, Thông tư cũng không áp dụng đối với máy móc, thiết bị thuộc danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao do các bộ quản lý ngành, lĩnh vực ban hành hoặc máy móc, thiết bị thuộc lĩnh vực chuyên ngành mà các bộ, cơ quan ngang bộ đã có văn bản quy phạm pháp luật để quản lý.

Đối tượng áp dụng gồm doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng; tổ chức giám định thực hiện việc giám định và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan.

2. Các tiêu chí đối với dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng

Theo Thông tư 56/2026/TT-BKHCN, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng được phép nhập khẩu khi đáp ứng các tiêu chí nhất định.

Trước hết, dây chuyền công nghệ phải được sản xuất phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.

Trường hợp không có QCVN liên quan thì dây chuyền công nghệ phải được sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp với chỉ tiêu kỹ thuật của tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) Việt Nam hoặc tiêu chuẩn quốc gia của một trong các nước G7, Hàn Quốc về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.

Đáng chú ý, công suất hoặc hiệu suất còn lại của dây chuyền công nghệ phải đạt từ 85% trở lên so với công suất hoặc hiệu suất thiết kế.

Bên cạnh đó, mức tiêu hao nguyên, vật liệu, năng lượng của dây chuyền công nghệ không được vượt quá 15% so với thiết kế.

Công nghệ của dây chuyền không được thuộc Danh mục công nghệ hạn chế chuyển giao hoặc Danh mục công nghệ cấm chuyển giao theo Nghị định số 101/2026/NĐ-CP.

Đồng thời, công nghệ của dây chuyền phải đang được sử dụng tại ít nhất 03 cơ sở sản xuất trong các nước thuộc OECD.

3. Tiêu chí đối với máy móc, thiết bị đã qua sử dụng

Đối với máy móc, thiết bị đã qua sử dụng, tiêu chí quan trọng là tuổi thiết bị không vượt quá 10 năm.

Đối với máy móc, thiết bị thuộc một số lĩnh vực cụ thể, tuổi thiết bị được thực hiện theo quy định chi tiết tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 56/2026/TT-BKHCN.

Máy móc, thiết bị cũng phải được sản xuất phù hợp với QCVN về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.

Trường hợp không có QCVN liên quan, máy móc, thiết bị phải được sản xuất phù hợp với chỉ tiêu kỹ thuật của TCVN hoặc tiêu chuẩn quốc gia của một trong các nước G7, Hàn Quốc về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.

Phụ lục I của Thông tư quy định tuổi thiết bị đối với một số lĩnh vực cụ thể. Chẳng hạn, nhiều loại máy móc thuộc lĩnh vực cơ khí có tuổi thiết bị không vượt quá 20 năm; một số thiết bị thuộc lĩnh vực sản xuất, chế biến gỗ có tuổi thiết bị cụ thể là 15 năm hoặc 20 năm tùy loại.

Thông tư cũng quy định cách tính tuổi thiết bị: X = Năm nhập khẩu – Năm sản xuất. Tuổi thiết bị được tính theo năm, không tính theo tháng. Ví dụ, thiết bị được sản xuất tháng 01/2008 và nhập khẩu về cảng Việt Nam tháng 12/2018 thì tuổi thiết bị được xác định là 10 năm.

4. Hồ sơ nhập khẩu dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng

Ngoài hồ sơ nhập khẩu theo quy định của pháp luật hải quan, doanh nghiệp nhập khẩu dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng phải bổ sung:

• Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp có đóng dấu của doanh nghiệp;
• Trường hợp nhập khẩu theo ủy thác phải có văn bản ủy thác nhập khẩu;
• Chứng thư giám định do tổ chức giám định được chỉ định cấp.

Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết thủ tục nhập khẩu có trách nhiệm chủ động khai thác, sử dụng thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu được công bố để thay thế Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Trường hợp không khai thác được hoặc thông tin không đầy đủ, chính xác thì yêu cầu doanh nghiệp bổ sung bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Doanh nghiệp nộp 01 bộ hồ sơ nhập khẩu và các tài liệu bổ sung tại cơ quan hải quan nơi đăng ký tờ khai hải quan.

Cơ quan hải quan chỉ làm thủ tục thông quan khi hồ sơ đầy đủ, đúng quy định và chứng thư giám định kết luận dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng đáp ứng các tiêu chí nhập khẩu.

5. Trường hợp được áp dụng phương thức đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu

Doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược hoặc dự án thuộc đối tượng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt được lựa chọn hình thức nhập khẩu dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng theo quy định thông thường hoặc theo phương thức đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu.

Khi thực hiện thủ tục nhập khẩu lô hàng đầu tiên thuộc dây chuyền công nghệ, doanh nghiệp phải bổ sung thông tin chứng minh thuộc đối tượng áp dụng phương thức này; văn bản cam kết của doanh nghiệp kèm danh mục máy móc, thiết bị dự kiến nhập khẩu và văn bản đăng ký giám định dây chuyền công nghệ sau khi nhập khẩu, lắp đặt hoàn thiện và bắt đầu vận hành.

Doanh nghiệp được đưa hàng hóa về bảo quản theo quy định của pháp luật hải quan. Tuy nhiên, trong thời gian này, doanh nghiệp chỉ được lắp đặt, vận hành dây chuyền công nghệ để phục vụ hoạt động giám định và không được đưa dây chuyền công nghệ vào sản xuất.

Trong thời hạn không quá 12 tháng kể từ ngày đưa lô hàng đầu tiên về bảo quản, doanh nghiệp phải nộp chứng thư giám định cho cơ quan hải quan.

Trường hợp dây chuyền công nghệ có độ phức tạp cao, cần thêm thời gian lắp đặt, vận hành và giám định, doanh nghiệp có thể đề nghị gia hạn. Việc gia hạn chỉ thực hiện một lần, thời gian gia hạn không quá 06 tháng so với thời điểm doanh nghiệp cam kết lần đầu.

Nếu kết quả giám định không đáp ứng tiêu chí nhập khẩu, doanh nghiệp bị xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan và buộc phải tái xuất.

Trong thời hạn không quá 05 ngày làm việc sau khi hoàn thành thủ tục thông quan hoặc bị từ chối thông quan, doanh nghiệp phải gửi báo cáo tình hình nhập khẩu dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng về Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND cấp tỉnh nơi thực hiện dự án.

6. Hồ sơ nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng

Đối với máy móc, thiết bị đã qua sử dụng, ngoài hồ sơ nhập khẩu theo quy định của Luật Hải quan, doanh nghiệp phải bổ sung:

• Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp có đóng dấu;
• Bản chính giấy xác nhận của nhà sản xuất máy móc, thiết bị được hợp pháp hóa lãnh sự kèm bản dịch tiếng Việt về năm sản xuất và tiêu chuẩn sản xuất trong trường hợp thuộc điều kiện quy định;
• Hoặc chứng thư giám định được cấp bởi tổ chức giám định được chỉ định trong trường hợp không có giấy xác nhận của nhà sản xuất hoặc máy móc, thiết bị được sản xuất tại quốc gia không thuộc G7 hoặc Hàn Quốc.

Cơ quan hải quan chỉ làm thủ tục thông quan khi hồ sơ và tài liệu đầy đủ, đúng quy định. Trường hợp phải có chứng thư giám định thì chứng thư phải kết luận máy móc, thiết bị đã qua sử dụng đáp ứng tiêu chí nhập khẩu.

Nếu tại thời điểm nộp hồ sơ doanh nghiệp chưa có giấy xác nhận của nhà sản xuất và chưa cung cấp được chứng thư giám định, doanh nghiệp được đưa máy móc, thiết bị về bảo quản sau khi nộp văn bản đăng ký dịch vụ giám định có xác nhận của tổ chức giám định được chỉ định.

Trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày đưa máy móc, thiết bị về bảo quản, doanh nghiệp phải nộp chứng thư giám định cho cơ quan hải quan. Trường hợp kết quả giám định không đáp ứng tiêu chí nhập khẩu, doanh nghiệp bị xử lý vi phạm hành chính theo quy định.

7. Nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng vượt quá tuổi quy định

Thông tư 56/2026/TT-BKHCN cho phép xem xét một trường hợp đặc biệt đối với doanh nghiệp đang tiến hành sản xuất tại Việt Nam và có nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng có tuổi thiết bị vượt quá quy định.

Điều kiện là máy móc, thiết bị vẫn phải có công suất hoặc hiệu suất còn lại đạt từ 85% trở lên so với công suất hoặc hiệu suất thiết kế và mức tiêu hao nguyên, vật liệu, năng lượng không vượt quá 15% so với thiết kế.

Doanh nghiệp phải nộp 01 bộ hồ sơ đề nghị cho phép nhập khẩu trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc qua Cổng dịch vụ công trực tuyến về Bộ Khoa học và Công nghệ.

Hồ sơ gồm văn bản đề nghị cho phép nhập khẩu theo Mẫu số 05; bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và chứng thư giám định do tổ chức giám định được chỉ định cấp.

Về trình tự giải quyết, trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ, Bộ Khoa học và Công nghệ trả lại hồ sơ hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung nếu hồ sơ chưa đầy đủ, chưa đúng quy định.

Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ đầy đủ, cơ quan này gửi văn bản và hồ sơ cho các bộ, cơ quan ngang bộ liên quan để lấy ý kiến.

Các bộ, cơ quan ngang bộ, chuyên gia có thời hạn 05 ngày làm việc để cho ý kiến. Sau đó, trong thời hạn 03 ngày làm việc, Bộ Khoa học và Công nghệ có văn bản trả lời doanh nghiệp; trường hợp không chấp thuận phải nêu rõ lý do.
Ảnh minh họa (Internet)

8. Quy định về chứng thư giám định

Chứng thư giám định máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng phải thể hiện các nội dung như tên, năm sản xuất, nhãn hiệu, số hiệu, kiểu loại, nước sản xuất và nhà sản xuất; thời gian, địa điểm giám định; tình trạng của máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ khi giám định; phương pháp và quy trình giám định; các tiêu chuẩn được sử dụng để đánh giá sự phù hợp.

Đối với dây chuyền công nghệ, chứng thư phải nhận xét, đánh giá kết quả giám định đối với từng tiêu chí và kết luận dây chuyền đáp ứng hoặc không đáp ứng tiêu chí nhập khẩu.

Đối với máy móc, thiết bị, chứng thư phải nhận xét, đánh giá kết quả giám định và kết luận về việc đáp ứng tiêu chí nhập khẩu.

Đối với máy móc, thiết bị thuộc trường hợp quy định tại Điều 10, chứng thư còn phải thể hiện thông tin về thông số kỹ thuật, tình trạng hoạt động, bảo trì, bảo dưỡng, mức độ đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường, công suất hoặc hiệu suất còn lại, mức tiêu hao nguyên liệu, năng lượng, thời gian sử dụng còn lại và hình ảnh màu của máy móc, thiết bị.

Về thời hạn hiệu lực:

• Chứng thư giám định dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng có thời hạn không quá 18 tháng tính từ thời điểm cấp đến thời điểm dây chuyền đến cửa khẩu Việt Nam;
• Trường hợp giám định theo phương thức quy định tại Điều 8, thời hạn không quá 03 tháng kể từ thời điểm cấp chứng thư;
• Chứng thư giám định máy móc, thiết bị đã qua sử dụng có thời hạn không quá 06 tháng tính từ thời điểm cấp đến thời điểm máy móc, thiết bị đến cửa khẩu Việt Nam.

Việc giám định dây chuyền công nghệ theo tiêu chí thông thường phải được thực hiện tại nước xuất khẩu trong trạng thái dây chuyền đang hoạt động. Trường hợp áp dụng phương thức đơn giản hóa, việc giám định được thực hiện tại địa điểm sản xuất của doanh nghiệp hoặc địa điểm triển khai dự án sau khi dây chuyền được nhập khẩu, lắp đặt hoàn thiện và bắt đầu vận hành.

9. Chỉ định tổ chức giám định

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì tổ chức việc chỉ định tổ chức giám định máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng và công bố công khai danh sách các tổ chức giám định được chỉ định trên Cổng thông tin điện tử của Bộ để doanh nghiệp biết và lựa chọn.

Đối với tổ chức giám định trong nước, tổ chức phải được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động giám định theo quy định pháp luật, trong đó có lĩnh vực giám định máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ.

Đối với tổ chức giám định nước ngoài, tổ chức phải tuân thủ pháp luật nước sở tại về hoạt động giám định và được công nhận bởi tổ chức công nhận là thành viên ký kết tham gia thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp đối với lĩnh vực tương ứng.

Hồ sơ đăng ký chỉ định lần đầu hoặc chỉ định lại gồm đơn đăng ký chỉ định, giấy chứng nhận đăng ký hoạt động giám định, chứng chỉ công nhận, danh sách giám định viên cùng bằng cấp, chứng chỉ đào tạo và danh mục tài liệu kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy trình, phương pháp giám định.

Đối với tổ chức giám định nước ngoài, các văn bản, tài liệu trong hồ sơ phải được dịch sang tiếng Việt.

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ đăng ký, nếu hồ sơ không đầy đủ, không đúng quy định, cơ quan chỉ định thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung.

Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ đầy đủ, đúng quy định, cơ quan chỉ định quyết định thực hiện đánh giá năng lực thực tế của tổ chức giám định.

Sau khi hoàn thành việc đánh giá và khắc phục các nội dung được yêu cầu, nếu tổ chức giám định đáp ứng quy định, cơ quan chỉ định ban hành quyết định chỉ định trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả hành động khắc phục.

Thời hạn hiệu lực của quyết định chỉ định do Bộ Khoa học và Công nghệ quyết định căn cứ năng lực của tổ chức giám định nhưng không quá 05 năm kể từ ngày ký ban hành.

10. Trách nhiệm của các cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức giám định

Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh quản lý hoạt động nhập khẩu; tổ chức kiểm tra việc tuân thủ quy định về an toàn, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ môi trường; chỉ định tổ chức giám định và công bố danh sách tổ chức được chỉ định.

Bộ cũng có trách nhiệm xây dựng, quản lý, vận hành cơ sở dữ liệu quản lý việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng để phục vụ thống kê, báo cáo, kiểm tra và giám sát.

Các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND cấp tỉnh có trách nhiệm phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức thực hiện Thông tư. Bộ Tài chính giám sát quá trình nhập khẩu theo quy định của pháp luật hải quan. UBND cấp tỉnh nơi thực hiện dự án chủ trì, phối hợp kiểm tra doanh nghiệp nhập khẩu dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng theo quy định.

Doanh nghiệp nhập khẩu có trách nhiệm thực hiện đúng quy định của Thông tư và các văn bản pháp luật liên quan, chịu sự kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi vi phạm.

Tổ chức giám định được chỉ định phải bảo đảm nguyên tắc độc lập, khách quan, khoa học, chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của kết quả giám định và thực hiện chế độ báo cáo theo quy định.

11. Điều khoản chuyển tiếp và hiệu lực thi hành

Thông tư 56/2026/TT-BKHCN có các quy định chuyển tiếp đối với tổ chức giám định, hồ sơ đăng ký chỉ định, chứng thư giám định và hồ sơ đề nghị nhập khẩu đã được tiếp nhận trước thời điểm Thông tư có hiệu lực.

Theo đó, tổ chức giám định đã được Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định theo Quyết định số 18/2019/QĐ-TTg, được sửa đổi, bổ sung bởi Quyết định số 28/2022/QĐ-TTg trước thời điểm Thông tư có hiệu lực, được tiếp tục thực hiện hoạt động giám định đến hết thời hạn của quyết định chỉ định.

Các hồ sơ đăng ký chỉ định, chứng thư giám định và một số hồ sơ nhập khẩu đã được tiếp nhận hoặc đã đăng ký tờ khai hải quan trước ngày Thông tư có hiệu lực được tiếp tục giải quyết theo quy định chuyển tiếp tương ứng.

Thông tư số 56/2026/TT-BKHCN có hiệu lực thi hành từ ngày 05/9/2026.

Trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật được viện dẫn tại Thông tư được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì thực hiện theo các văn bản mới.

Phụ lục kèm theo Thông tư

Thông tư 56/2026/TT-BKHCN ban hành Phụ lục I về quy định tuổi thiết bị đối với máy móc, thiết bị thuộc một số lĩnh vực cụ thể và Phụ lục II về các mẫu văn bản.

Phụ lục II gồm 12 mẫu văn bản, trong đó có:

• Mẫu số 01: Văn bản cam kết nhập khẩu dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng;
• Mẫu số 02: Văn bản đăng ký giám định dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng;
• Mẫu số 03: Văn bản đề nghị gia hạn thời gian nộp chứng thư giám định;
• Mẫu số 04: Báo cáo của doanh nghiệp nhập khẩu dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng;
• Mẫu số 05: Văn bản đề nghị cho phép nhập khẩu máy móc, thiết bị đã qua sử dụng trong trường hợp khác;
• Mẫu số 06: Đơn đăng ký chỉ định hoạt động giám định;
• Mẫu số 07: Danh sách giám định viên;
• Mẫu số 08: Danh mục tài liệu kỹ thuật, tiêu chuẩn và quy trình, phương pháp giám định;
• Mẫu số 09: Đơn đăng ký thay đổi/bổ sung phạm vi/lĩnh vực chỉ định;
• Mẫu số 10: Đơn đề nghị cấp lại quyết định chỉ định;
• Mẫu số 11: Quyết định chỉ định;
• Mẫu số 12: Báo cáo của tổ chức giám định.