QUY ĐỊNH MỚI VỀ CƠ QUAN ĐĂNG KÝ KINH DOANH TỪ NGÀY 23/7/2026: NHỮNG THAY ĐỔI CẦN LƯU Ý ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VÀ HỘ KINH DOANH
Từ ngày 23/7/2026, Nghị định 296/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, sửa đổi, bổ sung nhiều quy định của Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc điều chỉnh mô hình tổ chức của cơ quan đăng ký kinh doanh, đồng thời bổ sung, làm rõ nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh và cấp xã. Những thay đổi này góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong lĩnh vực đăng ký kinh doanh.
A- Quy định mới về cơ quan đăng ký kinh doanh từ ngày 23/7/2026
Theo Điều 20 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 5 Nghị định 296/2026/NĐ-CP, hệ thống cơ quan đăng ký kinh doanh tiếp tục được tổ chức ở cấp tỉnh và cấp xã. Tuy nhiên, quy định mới đã có sự điều chỉnh đáng kể về mô hình tổ chức ở cấp xã nhằm phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy chính quyền địa phương.
Cơ quan đăng ký kinh doanh ở cấp tỉnh
Ở cấp tỉnh, Cơ quan đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính tiếp tục là đơn vị thực hiện việc đăng ký doanh nghiệp đối với doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện và địa điểm kinh doanh có địa chỉ trên địa bàn quản lý, trừ các trường hợp thuộc thẩm quyền của Ban quản lý khu công nghệ cao. Để tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính, cơ quan này được phép tổ chức nhiều điểm tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả tại các địa điểm khác nhau trên địa bàn cấp tỉnh.
Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong khu công nghệ cao, thẩm quyền đăng ký doanh nghiệp thuộc Ban quản lý khu công nghệ cao. Đây là quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quản lý đối với các doanh nghiệp hoạt động trong khu vực có cơ chế quản lý đặc thù.
Đáng chú ý, cả Cơ quan đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính và Ban quản lý khu công nghệ cao đều được sử dụng tài khoản và con dấu riêng để phục vụ việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định của pháp luật.
Cơ quan đăng ký kinh doanh ở cấp xã
So với quy định trước đây, nội dung sửa đổi đáng chú ý nhất tập trung ở cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã.
Theo quy định mới, nếu đơn vị hành chính cấp xã có thành lập phòng chuyên môn, việc giải quyết thủ tục đăng ký hộ kinh doanh sẽ do phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ được UBND cấp tỉnh giao.
Ngược lại, đối với các địa phương không thành lập phòng chuyên môn, UBND cấp xã sẽ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ đăng ký hộ kinh doanh.
Dù được tổ chức theo mô hình nào, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã đều được sử dụng tài khoản và con dấu để thực hiện các thủ tục hành chính theo quy định.
Điểm mới so với quy định trước đây
Trước khi Nghị định 296/2026/NĐ-CP có hiệu lực, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã được xác định thống nhất là Phòng Kinh tế hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị thuộc UBND cấp xã, tùy từng loại đơn vị hành chính.
Quy định mới đã thay đổi cách xác định cơ quan đăng ký kinh doanh theo hướng linh hoạt hơn, căn cứ vào mô hình tổ chức thực tế của từng địa phương. Điều này giúp các địa phương chủ động trong việc bố trí bộ máy, đồng thời bảo đảm hoạt động đăng ký hộ kinh doanh không bị gián đoạn trong quá trình sắp xếp tổ chức hành chính.
- Nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh từ ngày 23/7/2026
Song song với việc điều chỉnh về tổ chức, Điều 21 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, được bổ sung bởi Điều 6 Nghị định 296/2026/NĐ-CP, cũng quy định đầy đủ hơn về nhiệm vụ và quyền hạn của Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh.
Theo đó, cơ quan này tiếp tục là đầu mối tiếp nhận, thẩm định tính hợp lệ của hồ sơ đăng ký doanh nghiệp và quyết định cấp hoặc từ chối cấp đăng ký doanh nghiệp theo quy định của pháp luật. Đồng thời, cơ quan đăng ký kinh doanh có trách nhiệm hướng dẫn doanh nghiệp và người thành lập doanh nghiệp về hồ sơ, trình tự, thủ tục để bảo đảm việc đăng ký được thực hiện đúng quy định.
Bên cạnh chức năng giải quyết thủ tục hành chính, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh còn tham gia xây dựng, quản lý và vận hành Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, thực hiện chuyển đổi, chuẩn hóa và cập nhật dữ liệu doanh nghiệp tại địa phương vào Cơ sở dữ liệu quốc gia. Đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình số hóa dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Ngoài ra, cơ quan đăng ký kinh doanh còn có trách nhiệm cung cấp thông tin đăng ký doanh nghiệp cho UBND cấp tỉnh, cơ quan thuế, cơ quan phòng, chống rửa tiền thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Để tăng cường công tác hậu kiểm, cơ quan đăng ký kinh doanh được yêu cầu doanh nghiệp báo cáo việc tuân thủ Luật Doanh nghiệp, trực tiếp hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra doanh nghiệp theo nội dung hồ sơ đăng ký; đồng thời yêu cầu doanh nghiệp tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động kinh doanh đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện khi không còn đáp ứng điều kiện theo quy định.
Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh cũng được giao thẩm quyền thu hồi hoặc khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện và địa điểm kinh doanh theo quy định của pháp luật; đồng thời cập nhật, lưu trữ thông tin cổ đông của công ty cổ phần không phải công ty niêm yết trong thời hạn 06 năm kể từ ngày doanh nghiệp giải thể.
Nhiệm vụ bổ sung của Cơ quan đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính
Đối với Cơ quan đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính, Nghị định mới còn bổ sung một số nhiệm vụ quan trọng nhằm tăng cường sự phối hợp giữa cấp tỉnh và cấp xã.
Theo đó, cơ quan này có trách nhiệm hướng dẫn, theo dõi và kiểm tra việc thực hiện đăng ký hộ kinh doanh của cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã; định kỳ báo cáo UBND cấp tỉnh, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan về tình hình đăng ký hộ kinh doanh trên địa bàn.
Bên cạnh đó, cơ quan đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính còn phải cập nhật thông tin theo thông báo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vào Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024.
- Nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã
Theo Điều 22 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã là cơ quan trực tiếp thực hiện các thủ tục liên quan đến hộ kinh doanh trên địa bàn.
Cụ thể, cơ quan này có trách nhiệm tiếp nhận, thẩm định tính hợp lệ của hồ sơ và cấp hoặc từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh theo quy định. Đồng thời, hướng dẫn cá nhân, hộ kinh doanh về hồ sơ, trình tự và thủ tục đăng ký để bảo đảm việc thực hiện đúng quy định của pháp luật.
Ngoài chức năng giải quyết thủ tục hành chính, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã còn có nhiệm vụ xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống thông tin về đăng ký hộ kinh doanh, định kỳ báo cáo cơ quan cấp trên, cung cấp thông tin cho các cơ quan quản lý nhà nước theo quy định.
Trong công tác quản lý sau đăng ký, cơ quan này được quyền theo dõi, kiểm tra hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra hộ kinh doanh, yêu cầu hộ kinh doanh báo cáo việc chấp hành quy định pháp luật; yêu cầu tạm ngừng kinh doanh đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện khi không đáp ứng điều kiện; đồng thời có thẩm quyền thu hồi hoặc khôi phục Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh theo quy định.
Đặc biệt, nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã còn có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện số hóa, chuẩn hóa, chuyển đổi và cập nhật dữ liệu đăng ký hộ kinh doanh vào Cơ sở dữ liệu về đăng ký hộ kinh doanh theo quy định của pháp luật.
