QUY ĐỊNH MỚI VỀ CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO, HUẤN LUYỆN THUYỀN VIÊN, HOA TIÊU HÀNG HẢI
Ngày 31/8/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 67/2026/TT-BXD quy định về chương trình đào tạo, huấn luyện thuyền viên, hoa tiêu hàng hải. Thông tư được xây dựng trên cơ sở Bộ luật Hàng hải Việt Nam, các quy định liên quan đến điều kiện cơ sở đào tạo, huấn luyện thuyền viên hàng hải và Công ước quốc tế về tiêu chuẩn huấn luyện, cấp chứng chỉ và trực ca cho thuyền viên năm 1978 cùng các sửa đổi.
Thông tư 67/2026/TT-BXD có ý nghĩa quan trọng đối với các cơ sở đào tạo, huấn luyện cũng như thuyền viên, hoa tiêu và những cá nhân, tổ chức có liên quan. Văn bản không chỉ quy định cụ thể các chương trình đào tạo, huấn luyện mà còn xác định trách nhiệm của cơ quan quản lý và cơ sở đào tạo trong việc tổ chức, kiểm tra, đánh giá chất lượng đào tạo.
Theo quy định mới, hệ thống chương trình đào tạo, huấn luyện được xây dựng theo nhiều nhóm khác nhau, phù hợp với từng chức danh, trình độ và yêu cầu chuyên môn trong hoạt động hàng hải.
Các chương trình đào tạo, huấn luyện được quy định
Theo Điều 1 Thông tư 67/2026/TT-BXD, các chương trình đào tạo, huấn luyện thuyền viên, hoa tiêu hàng hải bao gồm 6 nhóm chính: chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ, huấn luyện ngắn hạn; chương trình đào tạo nâng cao; chương trình bổ túc; chương trình huấn luyện nghiệp vụ; chương trình đào tạo hoa tiêu và chương trình đào tạo tiếng Anh hàng hải.
Các chương trình này được thiết kế cho nhiều đối tượng và chức danh khác nhau trong lĩnh vực hàng hải. Nội dung đào tạo được thể hiện cụ thể tại các phụ lục ban hành kèm theo Thông tư, qua đó xác định trình độ đào tạo, hình thức đào tạo, đối tượng tuyển sinh, thời gian đào tạo, mục tiêu, nội dung chương trình và yêu cầu đối với việc hoàn thành khóa học.
Đáng chú ý, Thông tư quy định cả các chương trình đào tạo nâng cao đối với thuyền viên ở những trình độ và chức danh khác nhau. Chẳng hạn, chương trình đào tạo nâng cao trình độ cao đẳng để thi, cấp Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn máy hai tàu có tổng công suất máy chính từ 3.000 kW trở lên cũng được quy định cụ thể tại phụ lục kèm theo Thông tư.
Bên cạnh đó, các chương trình huấn luyện chuyên môn, an toàn và nghiệp vụ cũng được quy định tương đối cụ thể. Nội dung có thể bao gồm kiến thức về an toàn hàng hải, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường biển, vận hành thiết bị, quản lý nguồn lực buồng lái và các kỹ năng cần thiết khác tùy từng chương trình.
Yêu cầu đối với nội dung và hình thức đào tạo
Một điểm đáng chú ý của Thông tư 67/2026/TT-BXD là các chương trình đào tạo được xây dựng theo hướng kết hợp giữa kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành, phù hợp với yêu cầu thực tế của từng chức danh hàng hải.
Tùy từng chương trình, việc đào tạo có thể được thực hiện trực tiếp tại cơ sở đào tạo hoặc kết hợp giữa đào tạo trực tiếp và trực tuyến. Một số chương trình quy định cụ thể điều kiện tuyển sinh, trình độ đầu vào, thời gian đào tạo và các yêu cầu về sức khỏe, kinh nghiệm hoặc chứng chỉ chuyên môn.
Ví dụ, chương trình đào tạo hoa tiêu hàng hải cho thuyền trưởng tự dẫn tàu quy định người học phải tốt nghiệp chuyên ngành Điều khiển tàu biển từ bậc cao đẳng trở lên, đáp ứng tiêu chuẩn sức khỏe, có chứng chỉ tiếng Anh hàng hải trình độ 2 hoặc chứng chỉ tương đương và có ít nhất 36 tháng đảm nhiệm chức danh thuyền trưởng. Tổng thời gian đào tạo của chương trình này là 170 giờ, trong đó một giờ được tính bằng 45 phút giảng dạy, học tập.
Đối với đào tạo tiếng Anh hàng hải, Thông tư quy định các chương trình theo từng trình độ và chuyên ngành. Trong đó có tiếng Anh hàng hải chuyên ngành điều khiển tàu biển trình độ 1, 2, 3 và tiếng Anh hàng hải chuyên ngành khai thác máy tàu biển trình độ 1, 2, 3.
Việc xây dựng chương trình tiếng Anh hàng hải cũng gắn với yêu cầu sử dụng tiếng Anh trong môi trường làm việc thực tế trên tàu. Chẳng hạn, chương trình tiếng Anh chuyên ngành khai thác máy tàu biển trình độ 2 hướng tới phát triển khả năng sử dụng tiếng Anh chuyên ngành đáp ứng yêu cầu công việc của sỹ quan máy ở mức vận hành.
Trách nhiệm của cơ sở đào tạo, huấn luyện
Thông tư 67/2026/TT-BXD không chỉ quy định chương trình đào tạo mà còn đặt ra yêu cầu đối với việc tổ chức và thực hiện đào tạo, huấn luyện.
Các chương trình được ban hành kèm theo Thông tư là cơ sở để các cơ sở đào tạo, huấn luyện tổ chức giảng dạy cho từng nhóm đối tượng. Nội dung đào tạo phải gắn với yêu cầu về kiến thức, kỹ năng và năng lực thực tế của thuyền viên, hoa tiêu hàng hải.
Đối với từng khóa học, việc công nhận hoàn thành cũng được quy định cụ thể trong các chương trình. Một số chương trình yêu cầu học viên phải hoàn thành đầy đủ các học phần và đạt điểm đánh giá từ 5 điểm trở lên theo thang điểm 10 để được công nhận hoàn thành khóa học.
Đáng chú ý, đối với hình thức đào tạo trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp và trực tuyến, việc tổ chức đào tạo phải bảo đảm yêu cầu về chất lượng đào tạo và quản lý người học. Đây là nội dung có ý nghĩa trong bối cảnh hoạt động đào tạo ngày càng ứng dụng công nghệ, nhưng vẫn phải bảo đảm người học thực sự đáp ứng yêu cầu về kiến thức và kỹ năng chuyên môn.
Thời điểm Thông tư 67/2026/TT-BXD có hiệu lực
Theo Điều 11, Thông tư 67/2026/TT-BXD có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/12/2026. Kể từ thời điểm này, Thông tư số 57/2023/TT-BGTVT của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải quy định về Chương trình đào tạo, huấn luyện thuyền viên, hoa tiêu hàng hải hết hiệu lực.
Thông tư cũng có quy định chuyển tiếp để các cơ sở đào tạo có thời gian chuẩn bị. Theo đó, các cơ sở đào tạo, huấn luyện có trách nhiệm hoàn thiện chương trình chi tiết và tài liệu giảng dạy theo quy định mới trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày Thông tư có hiệu lực.
Trong thời gian hoàn thiện chương trình chi tiết và tài liệu giảng dạy theo Thông tư 67/2026/TT-BXD, các cơ sở đào tạo, huấn luyện được tiếp tục đào tạo, huấn luyện theo quy định tại Thông tư 57/2023/TT-BGTVT, trừ trường hợp thực hiện theo quy định của Chính phủ.
