HÀNG HÓA, DỊCH VỤ TIÊU DÙNG NỘI BỘ CÓ PHẢI LẬP HÓA ĐƠN VÀ TÍNH THUẾ GTGT?
Hàng hóa, dịch vụ do doanh nghiệp tự xuất, tự sử dụng trong nội bộ có thể được xử lý khác nhau tùy thuộc vào mục đích sử dụng. Vì vậy, doanh nghiệp cần phân biệt rõ trường hợp nào là “tiêu dùng nội bộ”, trường hợp nào chỉ là xuất dùng trong quá trình sản xuất, kinh doanh để xác định đúng nghĩa vụ về hóa đơn và thuế giá trị gia tăng (GTGT).
- Hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng nội bộ là gì?
Theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng nội bộ được hiểu là hàng hóa, dịch vụ do cơ sở kinh doanh xuất hoặc cung cấp để sử dụng cho mục đích tiêu dùng.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp doanh nghiệp xuất hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ trong nội bộ đều được xác định là tiêu dùng nội bộ. Nghị định 181/2025/NĐ-CP loại trừ một số trường hợp nhất định.
Cụ thể, không được xem là hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng nội bộ đối với hàng hóa, dịch vụ được sử dụng để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh của cơ sở kinh doanh, chẳng hạn như hàng hóa xuất để chuyển kho nội bộ, xuất vật tư, bán thành phẩm để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh trong cùng một cơ sở kinh doanh.
Bên cạnh đó, hàng hóa, dịch vụ do cơ sở kinh doanh xuất hoặc cung cấp để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng không thuộc trường hợp tiêu dùng nội bộ. Quy định này bao gồm cả tài sản cố định do cơ sở kinh doanh tự xây dựng hoặc tự sản xuất.
Ngoài ra, một số trường hợp điều chuyển hoặc góp vốn bằng tài sản cũng không được xác định là tiêu dùng nội bộ. Trong đó có tài sản điều chuyển giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc trong cơ sở kinh doanh; tài sản điều chuyển khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp; tài sản cố định đang sử dụng, đã thực hiện trích khấu hao khi điều chuyển theo giá trị ghi trên sổ sách kế toán giữa cơ sở kinh doanh và các đơn vị thành viên do một cơ sở kinh doanh sở hữu 100% vốn hoặc giữa các đơn vị thành viên do một cơ sở kinh doanh sở hữu 100% vốn để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT; tài sản góp vốn vào doanh nghiệp.
Đối với trường hợp điều chuyển tài sản, cơ sở kinh doanh có tài sản điều chuyển phải có lệnh điều chuyển tài sản, kèm theo bộ hồ sơ chứng minh nguồn gốc của tài sản.
Đối với tài sản góp vốn vào doanh nghiệp, hồ sơ phải có biên bản góp vốn sản xuất, kinh doanh, hợp đồng liên doanh, liên kết; đồng thời phải có biên bản định giá tài sản của Hội đồng giao nhận vốn góp của các bên góp vốn hoặc văn bản định giá của tổ chức có chức năng định giá theo quy định pháp luật, kèm theo bộ hồ sơ về nguồn gốc tài sản.
Lưu ý về thuế GTGT
Theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, đối với các hàng hóa, dịch vụ thuộc ba nhóm nêu trên thì không phải tính thuế GTGT, gồm:
- Hàng hóa, dịch vụ sử dụng để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh của cơ sở kinh doanh;
- Hàng hóa, dịch vụ do cơ sở kinh doanh xuất hoặc cung cấp để sử dụng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh;
- Các trường hợp điều chuyển, góp vốn bằng tài sản đáp ứng điều kiện theo quy định.
Như vậy, để xác định chính xác nghĩa vụ về hóa đơn và thuế GTGT, doanh nghiệp cần xác định đúng mục đích của việc xuất hoặc cung cấp hàng hóa, dịch vụ trong nội bộ. Việc hàng hóa, dịch vụ được sử dụng trong phạm vi nội bộ doanh nghiệp chưa đồng nghĩa với việc giao dịch đó đương nhiên là tiêu dùng nội bộ.
- Hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng nội bộ có phải lập hóa đơn và tính thuế GTGT không?
Đây là vấn đề doanh nghiệp đặc biệt cần lưu ý, bởi nghĩa vụ về hóa đơn và nghĩa vụ về thuế GTGT được xác định dựa trên từng trường hợp cụ thể.
2.1. Hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng nội bộ có phải lập hóa đơn điện tử không?
Theo khoản 1 Điều 4 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn điện tử để giao cho người mua.
Đáng chú ý, quy định này không chỉ áp dụng đối với hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thông thường mà còn áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ được sử dụng trong nhiều trường hợp đặc thù.
Cụ thể, hóa đơn điện tử được lập đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, làm hàng mẫu; cho, biếu, tặng; trao đổi; trả thay lương cho người lao động; tiêu dùng nội bộ; hoặc xuất hàng hóa dưới hình thức cho vay, cho mượn.
Như vậy, đối với hàng hóa, dịch vụ đã được xác định là tiêu dùng nội bộ, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện việc lập hóa đơn điện tử theo quy định.
2.2. Hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng nội bộ có phải tính thuế GTGT không?
Về thuế GTGT, điểm c khoản 1 Điều 7 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 số 48/2024/QH15 quy định: đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để trao đổi, tiêu dùng nội bộ, biếu, tặng thì giá tính thuế GTGT là giá tính thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh hoạt động này.
Quy định này được hướng dẫn cụ thể tại khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Theo đó, đối với hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng nội bộ, giá tính thuế GTGT được xác định theo giá tính thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh hoạt động tiêu dùng nội bộ.
Do đó, trong trường hợp hàng hóa, dịch vụ được xác định là tiêu dùng nội bộ và thuộc đối tượng chịu thuế GTGT, doanh nghiệp phải lập hóa đơn và tính thuế GTGT theo quy định.
Ngược lại, nếu hàng hóa, dịch vụ thuộc các trường hợp được loại trừ theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP thì không phải tính thuế GTGT.
Các trường hợp này bao gồm:
- Hàng hóa, dịch vụ được sử dụng để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh của cơ sở kinh doanh;
- Hàng hóa, dịch vụ do cơ sở kinh doanh xuất hoặc cung cấp để sử dụng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh;
- Các trường hợp điều chuyển, góp vốn bằng tài sản đáp ứng điều kiện theo quy định.
- Những trường hợp nào không phải sử dụng hóa đơn điện tử?
Bên cạnh việc xác định trường hợp tiêu dùng nội bộ có phải lập hóa đơn hay không, doanh nghiệp cũng cần lưu ý các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử được quy định tại Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP.
Theo đó, các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử gồm:
Thứ nhất, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán hàng hóa, dịch vụ thuộc trường hợp lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo quy định pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp, trừ trường hợp đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử.
Thứ hai, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thu nhập từ hoạt động cho thuê bất động sản; thu nhập từ hoạt động cung cấp sản phẩm và dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí, trò chơi điện tử, phim số, ảnh số, nhạc số, quảng cáo số cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài.
Thứ ba, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh làm đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm, đại lý bán hàng đa cấp mà doanh nghiệp xổ số, bảo hiểm, bán hàng đa cấp đã khấu trừ thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Thứ tư, các khoản phí và các khoản thu khác phát sinh từ hoạt động tái bảo hiểm; nhận tiền gửi; hoạt động tài chính; bán nợ; giao dịch ngoại tệ và sản phẩm phái sinh.
Đối với giao dịch bán ngoại tệ, cuối tháng, đơn vị phải lập bảng tổng hợp chi tiết các giao dịch phát sinh trong tháng trên cơ sở hệ thống quản lý dữ liệu của đơn vị. Đơn vị phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin và cung cấp bảng tổng hợp khi cơ quan thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
Thứ năm, trường hợp góp vốn bằng tài sản của tổ chức, cá nhân kinh doanh vào tổ chức kinh tế.
Thứ sáu, tài sản điều chuyển từ công ty mẹ đến đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc và ngược lại; giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc trong cơ sở kinh doanh; tài sản điều chuyển khi chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
Thứ bảy, máy móc, thiết bị cho mượn là tài sản cố định và công cụ, dụng cụ phục vụ gia công hàng hóa của bên cho mượn, với điều kiện việc cho mượn không thu tiền và không chuyển quyền sở hữu.
Thứ tám, các trường hợp theo điểm a, điểm b khoản 1 Điều 6 và điểm b khoản 1 Điều 14 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Trong đó bao gồm hàng hóa, dịch vụ sử dụng để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh của cơ sở kinh doanh, như hàng hóa xuất để chuyển kho nội bộ, xuất vật tư, bán thành phẩm để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh trong một cơ sở kinh doanh.
Đồng thời bao gồm hàng hóa, dịch vụ do cơ sở kinh doanh xuất hoặc cung cấp để sử dụng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, kể cả tài sản cố định do cơ sở kinh doanh tự xây dựng, tự sản xuất.
