CHỈ THỊ SỐ 37/CT-TTG: TĂNG CƯỜNG PHÒNG, CHỐNG GIAN LẬN THI CỬ, KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm hành vi gian lận trong thi cử, kiểm tra, đánh giá; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, kiểm soát rủi ro và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục nhằm bảo đảm kết quả học tập phản ánh đúng năng lực thực chất của người học.

1. Tăng cường phòng, chống gian lận, bảo đảm tính trung thực và công bằng trong giáo dục

Trong những năm qua, công tác thi cử, kiểm tra và đánh giá trong giáo dục và đào tạo đã có nhiều đổi mới, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, từng bước bảo đảm tính công bằng, minh bạch và khách quan. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm quy chế thi, gian lận trong học tập, nghiên cứu khoa học và những sai phạm trong tổ chức thi vẫn còn xảy ra tại một số nơi, làm ảnh hưởng đến chất lượng đánh giá, công bằng trong giáo dục và niềm tin của xã hội.

Trước thực trạng đó, Chỉ thị số 37/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ được ban hành nhằm tăng cường công tác phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo, hướng đến xây dựng môi trường giáo dục trung thực, liêm chính và thực chất.

Chỉ thị đặt ra yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và cơ sở giáo dục phải triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp phòng ngừa, kiểm soát và xử lý vi phạm. Trong đó, phương châm “học thật, thi thật, đánh giá thật” được xác định là định hướng xuyên suốt nhằm bảo đảm kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi phản ánh đúng năng lực của người học.

Đáng chú ý, công tác phòng, chống gian lận không chỉ dừng lại ở việc phát hiện, xử lý các vi phạm đã xảy ra mà phải chuyển mạnh sang quản trị rủi ro, chủ động nhận diện nguy cơ và phòng ngừa từ sớm, từ xa. Việc thực hiện phải phù hợp với từng cấp học, trình độ đào tạo và hình thức tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá.

Ảnh minh họa(Internet)

2. Những hành vi gian lận cần được phát hiện và xử lý nghiêm

Một trong những nội dung trọng tâm của Chỉ thị số 37/CT-TTg là yêu cầu kiên quyết phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi gian lận, vi phạm quy chế thi, kiểm tra, đánh giá.

Các hành vi được Chỉ thị nhấn mạnh bao gồm:

• Gian lận trong thi cử và học tập: Học thay, thi hộ, thuê hoặc nhờ người khác làm bài, sao chép và đạo văn.
• Gian lận trong kiểm tra, đánh giá: Sửa điểm, làm sai lệch kết quả học tập, kết quả thi hoặc tác động trái quy định đến quá trình đánh giá năng lực người học.
• Vi phạm trong tổ chức thi: Làm lộ, lọt đề thi, mua bán đề thi, xâm nhập hoặc sửa đổi dữ liệu trái phép và các hành vi vi phạm khác liên quan đến tổ chức thi.
• Lợi dụng công nghệ để gian lận: Sử dụng thiết bị công nghệ cao, phần mềm hoặc các phương thức kỹ thuật nhằm thực hiện hành vi gian lận trong thi cử, kiểm tra, đánh giá.
• Vi phạm trong quản lý và điều hành: Bao che, tiếp tay, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp trái quy định vào kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi.

Đặc biệt, Chỉ thị yêu cầu tăng cường phòng ngừa, phát hiện và xử lý các phương thức gian lận mới, nhất là hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị công nghệ cao để gian lận trong thi cử, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học.

Đối với các hành vi vi phạm có dấu hiệu tội phạm như làm giả tài liệu, mua bán đề thi, đưa hoặc nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp trái phép vào kết quả thi, Bộ Công an được giao nhiệm vụ tăng cường phát hiện, điều tra và xử lý theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền.

Việc xử lý vi phạm phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, kịp thời, nghiêm minh, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Tùy tính chất, mức độ và dấu hiệu vi phạm, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm sẽ bị xem xét xử lý theo quy định pháp luật có liên quan.

3. Trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong kiểm soát gian lận thi cử

Theo Chỉ thị, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm tập trung chỉ đạo rà soát, hoàn thiện quy định, quy chế thi và hướng dẫn về kiểm tra, đánh giá thường xuyên, định kỳ, cuối khóa; đồng thời rà soát các quy định pháp luật có liên quan để kịp thời sửa đổi, bổ sung, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Trong đó, một số nhiệm vụ có thời hạn hoàn thành cụ thể được đặt ra như sau:

Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm xây dựng, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ phân tích, đối sánh kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi, qua đó kịp thời phát hiện, cảnh báo dấu hiệu bất thường, nguy cơ gian lận.

Việc tổ chức kiểm tra, đánh giá trên máy tính cũng được định hướng triển khai theo lộ trình cụ thể khi đáp ứng đủ điều kiện, bảo đảm công bằng, hiệu quả và an toàn thông tin.

Đáng lưu ý, Chỉ thị yêu cầu đổi mới cơ chế đánh giá thi đua, khen thưởng theo hướng không tạo áp lực về thành tích. Không lấy riêng tỷ lệ người học khá, giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp hoặc kết quả thi làm căn cứ đánh giá, xếp loại, khen thưởng tập thể, cá nhân.

Đồng thời, nghiêm cấm việc chỉ đạo, gây sức ép hoặc can thiệp trái quy định nhằm nâng điểm, nâng tỷ lệ tốt nghiệp, làm sai lệch kết quả học tập, kết quả thi hoặc che giấu vi phạm để đạt thành tích.

4. Tăng cường trách nhiệm của địa phương và các cơ quan chức năng

Chỉ thị số 37/CT-TTg xác định Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm theo quy định về chất lượng, kỷ cương trong công tác thi cử, kiểm tra, đánh giá thuộc phạm vi quản lý.

Theo đó, chính quyền địa phương có trách nhiệm chỉ đạo các sở giáo dục và đào tạo, cơ sở giáo dục trên địa bàn tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá nghiêm túc, khách quan, công bằng; tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Đồng thời, UBND cấp xã và các cơ quan chức năng được yêu cầu nắm tình hình trước, trong và sau các kỳ thi để kịp thời phát hiện, xử lý hoặc phối hợp xử lý các hành vi môi giới, tổ chức gian lận; sản xuất, mua bán, cung cấp hoặc sử dụng thiết bị, phần mềm, dịch vụ phục vụ gian lận.

Các địa phương cũng cần rà soát nhu cầu, điều kiện thực tế để đầu tư, trang bị camera giám sát, thiết bị rà soát kim loại, máy tính và các thiết bị cần thiết phục vụ công tác thi, kiểm tra, đánh giá. Việc đầu tư phải phù hợp với hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bảo đảm đúng quy định, tiết kiệm, hiệu quả, tránh dàn trải và lãng phí.

Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát quy định, chế tài xử lý hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến gian lận thi cử; nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định khi cần thiết. Đồng thời, tăng cường nắm tình hình, điều tra, xử lý các hành vi có dấu hiệu tội phạm và phối hợp bảo đảm an ninh, an toàn các kỳ thi.

Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm phối hợp nghiên cứu, đề xuất giải pháp kỹ thuật, công nghệ phục vụ phòng ngừa, phát hiện gian lận; rà soát, xử lý theo thẩm quyền các hoạt động quảng cáo, cung cấp, môi giới dịch vụ gian lận, đặc biệt trên không gian mạng.

Trong khi đó, Bộ Tài chính có trách nhiệm tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí thực hiện các nhiệm vụ phòng, chống gian lận theo quy định pháp luật về ngân sách nhà nước và phù hợp với khả năng cân đối ngân sách.

5. Người đứng đầu cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm về liêm chính trong học tập và nghiên cứu khoa học

Một nội dung quan trọng khác của Chỉ thị là xác định trách nhiệm toàn diện của người đứng đầu các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục phổ thông đối với việc bảo đảm liêm chính trong học tập, nghiên cứu khoa học, kiểm tra và đánh giá tại cơ sở.

Các cơ sở giáo dục cần tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp, văn hóa liêm chính và trách nhiệm nêu gương của nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục. Đồng thời, thường xuyên phổ biến các quy định, hành vi bị nghiêm cấm, hậu quả và trách nhiệm pháp lý khi vi phạm đến người học, nhà giáo, cán bộ quản lý và các đối tượng có liên quan.

Đối với hoạt động học tập và nghiên cứu khoa học, các cơ sở giáo dục phải rà soát, hoàn thiện quy định về liêm chính học thuật phù hợp với thực tiễn, đặc thù của từng cơ sở. Nội dung này cần quy định rõ việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi đạo văn, sao chép, thuê hoặc nhờ người khác làm bài, học thay, thi hộ, gian lận trong nghiên cứu khoa học và sử dụng trí tuệ nhân tạo trái quy định.

Bên cạnh việc hoàn thiện quy chế, các cơ sở giáo dục cần đổi mới phương pháp học tập, kiểm tra và đánh giá theo hướng coi trọng cả quá trình và sản phẩm học tập, nghiên cứu khoa học, bảo đảm việc đánh giá phản ánh đúng năng lực thực tế của người học.

Các giải pháp phòng, chống gian lận phải được triển khai đồng bộ trong thi kết thúc học phần, thi cuối khóa, bảo vệ luận văn, luận án và các hoạt động đánh giá khác.

6. Tổ chức thực hiện và ý nghĩa của Chỉ thị

Để bảo đảm Chỉ thị được triển khai hiệu quả, Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan và địa phương theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện; thường xuyên cập nhật, hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý gian lận phù hợp với tình hình thực tế.

Bộ Quốc phòng và Bộ Công an chủ trì theo dõi, kiểm tra việc thực hiện đối với các cơ sở giáo dục thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm phù hợp với yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước và các quy định có liên quan. Các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức thực hiện nghiêm túc các nhiệm vụ được giao.

Có thể thấy, Chỉ thị số 37/CT-TTg thể hiện định hướng tăng cường kỷ cương, trách nhiệm và tính liêm chính trong toàn bộ quá trình giáo dục, từ hoạt động học tập, nghiên cứu khoa học đến kiểm tra, đánh giá và tổ chức thi. Việc kết hợp hoàn thiện quy định pháp luật, ứng dụng công nghệ, tăng cường giám sát và xử lý nghiêm vi phạm được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế gian lận, khắc phục bệnh thành tích và nâng cao chất lượng giáo dục.

Đối với các cơ sở giáo dục, nhà giáo, người học và các tổ chức, cá nhân có liên quan, việc chủ động tìm hiểu, tuân thủ quy định và thực hiện đúng trách nhiệm của mình là yêu cầu cần thiết để xây dựng môi trường giáo dục trung thực, công bằng, minh bạch.