CẢNH BÁO NGUY CƠ CHÁY, NỔ TỪ HOẠT ĐỘNG HÀN, CẮT KIM LOẠI

Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, xây dựng, sửa chữa và cải tạo nhà xưởng, máy móc, thiết bị, hàn, cắt kim loại là công việc phổ biến và cần thiết. Tuy nhiên, đây cũng là hoạt động tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ cao nếu không được tổ chức thực hiện đúng quy trình và bảo đảm đầy đủ các điều kiện an toàn về phòng cháy, chữa cháy.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ cháy xuất phát từ sự chủ quan, bất cẩn trong quá trình sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt. Trong đó, hoạt động hàn, cắt kim loại tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, công trình xây dựng, nhà dân… là một trong những nguy cơ cần đặc biệt lưu ý.

Quá trình hàn, cắt thường phát sinh tia lửa và xỉ nóng với nhiệt độ rất cao. Những tia lửa này có thể bắn ra xa, rơi vào các vật liệu dễ cháy như giấy, bìa carton, vải, gỗ, nhựa, mút xốp, hóa chất, xăng dầu hoặc hàng hóa tập kết tại khu vực sản xuất, từ đó làm phát sinh cháy.

Đáng lưu ý, đám cháy không phải lúc nào cũng bùng phát ngay tại thời điểm hàn, cắt. Xỉ nóng hoặc tia lửa có thể rơi vào các vị trí khuất, gây cháy âm ỉ trong một khoảng thời gian trước khi phát triển thành đám cháy lớn. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, sự cố có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Vì sao hàn, cắt kim loại tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ cao?

Hàn, cắt kim loại là công việc thường xuyên sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt và các thiết bị sinh nhiệt. Trong quá trình thực hiện, tia lửa và xỉ nóng có thể phát tán ra khu vực xung quanh, đặc biệt nguy hiểm khi gần các vật liệu dễ cháy.

Nguy cơ càng lớn tại những nơi tập trung nhiều hàng hóa, vật liệu, hóa chất, xăng dầu, gỗ, nhựa, mút xốp hoặc các loại vật liệu dễ bắt lửa. Đáng chú ý, tia lửa hoặc xỉ nóng có thể rơi vào các khe, góc khuất và gây cháy âm ỉ mà người thực hiện không phát hiện ngay.

Do đó, việc kiểm soát an toàn trước, trong và sau khi hàn, cắt là yêu cầu đặc biệt quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh cháy, nổ.

Những yêu cầu cần lưu ý trước và sau khi hàn, cắt

Để chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy, nổ, các cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh, hộ kinh doanh và người dân cần tuyệt đối không chủ quan trong quá trình thực hiện công việc hàn, cắt kim loại.

Trước khi tiến hành hàn, cắt, cần kiểm tra kỹ khu vực làm việc và xác định các yếu tố có nguy cơ phát sinh cháy, nổ. Các vật liệu dễ cháy phải được di chuyển ra khỏi khu vực hàn, cắt. Trường hợp không thể di chuyển, cần có biện pháp che chắn phù hợp bằng vật liệu không cháy hoặc khó cháy nhằm ngăn tia lửa, xỉ nóng tiếp xúc với vật liệu dễ cháy.

Bên cạnh đó, cần chuẩn bị đầy đủ phương tiện chữa cháy ban đầu và bố trí người có trách nhiệm giám sát trong suốt quá trình hàn, cắt. Việc kiểm soát khu vực làm việc cần được thực hiện nghiêm túc để kịp thời phát hiện và xử lý ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Trong quá trình thực hiện, người lao động phải sử dụng thiết bị đúng quy định, bảo đảm an toàn đối với máy hàn, dây dẫn, bình khí và các thiết bị liên quan. Khu vực xung quanh phải được kiểm soát chặt chẽ, không để tia lửa hoặc xỉ nóng rơi xuống những vị trí có vật liệu dễ cháy.

Đặc biệt, sau khi kết thúc công việc hàn, cắt, không được chủ quan cho rằng nguy cơ cháy đã chấm dứt. Cần kiểm tra kỹ toàn bộ khu vực làm việc, nhất là các khe, góc khuất, phía sau vách, trên trần, dưới sàn và những nơi có khả năng tồn tại xỉ nóng hoặc tia lửa.

Việc kiểm tra sau khi kết thúc công việc có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện và xử lý kịp thời các điểm cháy âm ỉ, tránh trường hợp đám cháy phát sinh sau khi người lao động đã rời khỏi hiện trường.

Pháp luật quy định thế nào về an toàn phòng cháy khi hàn, cắt?

Việc bảo đảm an toàn khi hàn, cắt kim loại không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật mà còn là nghĩa vụ được pháp luật quy định cụ thể.

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2024, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025, đã thay thế các quy định trước đây về phòng cháy, chữa cháy.

Theo khoản 2 Điều 23 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, cơ quan, tổ chức hoạt động trong phạm vi một cơ sở phải bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy. Trong đó, điểm b khoản 2 Điều 23 yêu cầu phải bảo đảm an toàn trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị, dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt, chất dễ cháy, nổ trong phạm vi quản lý.

Quy định này có ý nghĩa trực tiếp đối với hoạt động hàn, cắt kim loại bởi đây là công việc có sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt và các thiết bị, dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt. Do đó, các cơ sở không được tùy tiện tổ chức hàn, cắt tại những khu vực chưa bảo đảm an toàn mà phải chủ động nhận diện nguy cơ, áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp và kiểm soát chặt chẽ trong suốt quá trình thực hiện.

Hàn, cắt kim loại vi phạm quy định có thể bị phạt bao nhiêu?

Không chỉ quy định về trách nhiệm bảo đảm an toàn, pháp luật còn đặt ra chế tài đối với hành vi vi phạm.

Theo điểm b khoản 2 Điều 11 Nghị định số 106/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, hành vi hàn, cắt kim loại mà không có biện pháp phòng cháy, chữa cháy theo quy định bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng.

Đáng chú ý, khoản 3 Điều 11 Nghị định số 106/2025/NĐ-CP quy định trường hợp thực hiện các hành vi quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này mà để xảy ra cháy nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì bị phạt tiền gấp hai lần mức tiền phạt đối với hành vi vi phạm.

Như vậy, trường hợp hàn, cắt kim loại mà không có biện pháp phòng cháy, chữa cháy theo quy định và để xảy ra cháy, nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 40 triệu đồng đến 50 triệu đồng.

Trách nhiệm hình sự có thể được đặt ra khi nào?

Bên cạnh việc xử phạt vi phạm hành chính, trong trường hợp hành vi vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 313 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017 về tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy.

Tuy nhiên, việc một cá nhân có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không phải căn cứ vào tính chất, mức độ của hành vi, hậu quả xảy ra và các điều kiện cụ thể được pháp luật quy định. Không phải mọi trường hợp xảy ra cháy đều mặc nhiên bị xử lý hình sự.

Những quy định trên cho thấy, bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy trong hoạt động hàn, cắt kim loại không phải là vấn đề mang tính khuyến cáo đơn thuần mà là yêu cầu pháp lý gắn với trách nhiệm cụ thể của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và người thực hiện công việc.

Chủ động kiểm tra khu vực làm việc, loại bỏ hoặc che chắn vật liệu dễ cháy, chuẩn bị phương tiện chữa cháy, bố trí người giám sát và kiểm tra kỹ hiện trường sau khi hoàn thành công việc là những biện pháp cần thiết để hạn chế nguy cơ cháy, nổ.

Tuân thủ nghiêm các quy định về phòng cháy, chữa cháy không chỉ nhằm phòng tránh nguy cơ bị xử phạt mà quan trọng hơn là góp phần bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của người lao động, doanh nghiệp và cộng đồng.