NGHỊ ĐỊNH 275/2026/NĐ-CP: QUY ĐỊNH MỚI VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HÓA CHẤT VÀ VẬT LIỆU NỔ CÔNG NGHIỆP
Ngày 08/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 275/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp. Nghị định được xây dựng trên cơ sở Luật Hóa chất năm 2025, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và các quy định pháp luật có liên quan. Nghị định quy định tương đối toàn diện về hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả cũng như thẩm quyền xử phạt trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp.
- Nghị định 275/2026/NĐ-CP điều chỉnh những vấn đề gì?
Nghị định 275/2026/NĐ-CP điều chỉnh các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp; đồng thời quy định về trường hợp vi phạm nhiều lần, hành vi vi phạm đã kết thúc hoặc đang thực hiện, hình thức xử phạt, mức xử phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả, việc thi hành quyết định xử phạt và xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Nghị định cũng xác định thẩm quyền lập biên bản, thẩm quyền xử phạt và thẩm quyền áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Đối tượng áp dụng của Nghị định khá rộng, bao gồm tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp trên lãnh thổ Việt Nam. Các tổ chức bị xử phạt bao gồm doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện, hợp tác xã, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức khác được thành lập theo quy định pháp luật. Hộ gia đình, hộ kinh doanh và cộng đồng dân cư có hành vi vi phạm thì bị xử phạt như đối với cá nhân.
Đáng chú ý, một số hành vi liên quan đến chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn chưa có số đăng ký lưu hành hoặc chứa hoạt chất thuộc danh mục cấm được xử lý theo quy định về xử phạt trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, thay vì áp dụng trực tiếp các quy định của Nghị định 275/2026/NĐ-CP.
- Mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp
Một trong những nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là mức phạt tiền tối đa được quy định theo từng lĩnh vực. Theo Nghị định, mức phạt tiền tối đa đối với mỗi hành vi vi phạm của cá nhân trong lĩnh vực hóa chất là 50 triệu đồng, trong khi đối với lĩnh vực vật liệu nổ công nghiệp là 100 triệu đồng.
Đối với tổ chức, mức phạt tiền đối với cùng một hành vi vi phạm về nguyên tắc được áp dụng bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, tồn trữ hoặc sử dụng hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp, bởi cùng một hành vi vi phạm nhưng mức xử phạt áp dụng đối với tổ chức có thể cao hơn đáng kể so với cá nhân.
- Không chỉ phạt tiền, doanh nghiệp còn có thể bị đình chỉ hoạt động hoặc tước giấy phép
Nghị định 275/2026/NĐ-CP không chỉ quy định hình thức xử phạt chính là cảnh cáo và phạt tiền mà còn đặt ra nhiều hình thức xử phạt bổ sung. Trong đó có việc tước quyền sử dụng có thời hạn đối với giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp; đình chỉ có thời hạn một phần hoặc toàn bộ hoạt động hóa chất, hoạt động vật liệu nổ công nghiệp; đồng thời có thể tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.
Bên cạnh đó, tùy từng hành vi, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc nộp lại giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ bị sửa chữa hoặc tẩy xóa; buộc hủy kết quả kiểm tra huấn luyện an toàn hóa chất; buộc khắc phục tình trạng không bảo đảm an toàn; buộc di chuyển vật liệu nổ công nghiệp đến địa điểm, kho theo quy định hoặc buộc hủy hợp đồng được ký trái quy định.
Điều này cho thấy việc tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực hóa chất không chỉ nhằm tránh một khoản tiền phạt mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng tiếp tục duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
- Vi phạm về điều kiện an toàn trong sản xuất, kinh doanh và tồn trữ hóa chất có thể bị xử phạt
Nghị định quy định nhiều mức phạt đối với các hành vi vi phạm điều kiện bảo đảm an toàn trong sản xuất, kinh doanh và dịch vụ tồn trữ hóa chất.
Theo đó, doanh nghiệp có thể bị xử phạt khi nhà xưởng, kho chứa hóa chất không có nội quy an toàn, không có biển báo nguy hiểm, thiếu trang thiết bị hoặc phương tiện ứng cứu sự cố; không có quy trình thao tác an toàn đối với hóa chất có điều kiện, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt hoặc hóa chất cấm.
Đối với những vi phạm nghiêm trọng hơn như nhà xưởng, kho chứa không đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; hóa chất không được bảo quản đúng quy định; các loại hóa chất có khả năng phản ứng với nhau được bảo quản trong cùng khu vực không phù hợp hoặc không có phương án kiểm soát phòng, chống thất thoát hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, mức phạt có thể tăng lên từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với cá nhân.
Đặc biệt, hành vi kinh doanh hóa chất mà không có kho tồn trữ hoặc không thuê kho của tổ chức, cá nhân đáp ứng điều kiện theo quy định có thể bị phạt từ 25 triệu đồng đến 30 triệu đồng; sản xuất hóa chất mà không có kho tồn trữ có thể bị phạt từ 35 triệu đồng đến 40 triệu đồng.
- Doanh nghiệp phải đặc biệt lưu ý đến người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất
Một điểm đáng chú ý khác của Nghị định là yêu cầu về chuyên môn đối với người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất.
Trường hợp sử dụng người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất nhưng người này không đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn theo quy định, tổ chức, cá nhân có thể bị xử phạt từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với mỗi hành vi vi phạm.
Nghiêm trọng hơn, hành vi không có người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất có thể bị phạt từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng và còn có thể bị đình chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh, tồn trữ, sử dụng hóa chất, xử lý chất thải hóa chất, tiêu hủy hoặc thải bỏ hóa chất từ 01 tháng đến 03 tháng.
Do đó, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hóa chất cần rà soát lại cơ cấu nhân sự phụ trách an toàn hóa chất, bằng cấp, kinh nghiệm chuyên môn và các hồ sơ chứng minh điều kiện của người phụ trách để hạn chế rủi ro pháp lý.
- Quản lý giấy phép, giấy chứng nhận trong hoạt động hóa chất được quy định chặt chẽ
Nghị định cũng đặt ra các chế tài đối với hành vi viết thêm, tẩy xóa, sửa chữa làm thay đổi nội dung giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện; cho thuê, cho mượn, cầm cố, thế chấp, bán hoặc chuyển nhượng giấy chứng nhận; hoạt động không đúng địa điểm ghi trong giấy chứng nhận hoặc tiếp tục hoạt động trong thời gian bị đình chỉ.
Đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện mà không có giấy chứng nhận hoặc vẫn tiếp tục hoạt động trong thời gian bị đình chỉ, mức phạt có thể lên tới 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng, đồng thời có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, hóa chất cấm và các hoạt động thuộc diện phải có giấy phép, doanh nghiệp cần đặc biệt kiểm soát phạm vi hoạt động, địa điểm, quy mô và thời hạn của giấy phép. Việc hoạt động vượt quá phạm vi được cấp phép có thể dẫn đến trách nhiệm xử phạt và các chế tài bổ sung.
- Vi phạm quy định về khai báo hóa chất nhập khẩu có thể bị phạt đến 30 triệu đồng
Đối với doanh nghiệp nhập khẩu hóa chất, nghĩa vụ khai báo trên Cổng thông tin một cửa quốc gia là nội dung cần được quan tâm.
Nghị định quy định phạt từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với hành vi khai báo không chính xác thông tin theo biểu mẫu và hồ sơ khai báo. Hành vi không đính kèm hóa đơn, Phiếu an toàn hóa chất hoặc không cập nhật dữ liệu lên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất có thể bị phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với mỗi hành vi.
Trường hợp không thực hiện khai báo hóa chất nhập khẩu hoặc khai không đúng thông tin về hóa chất để được miễn khai báo có thể bị phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng. Ngoài tiền phạt, trong một số trường hợp còn có thể bị buộc đưa tang vật ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định xử phạt.
- Kiểm soát hóa chất cần kiểm soát đặc biệt
Đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, doanh nghiệp phải thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ liên quan đến mua bán, công bố loại hóa chất và mục đích sử dụng.
Hành vi không lập phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất cần kiểm soát đặc biệt trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày giao hàng có thể bị phạt từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng. Trường hợp bán hóa chất cho tổ chức không có giấy phép hoặc cho tổ chức, cá nhân sử dụng hóa chất nhưng chưa thực hiện công bố loại hóa chất và mục đích sử dụng theo quy định có thể bị phạt từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng, đồng thời có thể bị đình chỉ một phần hoạt động kinh doanh từ 03 tháng đến 06 tháng.
Đây là nhóm quy định mà các doanh nghiệp kinh doanh, phân phối và sử dụng hóa chất cần kiểm soát đặc biệt cần đặc biệt chú ý, bởi hồ sơ giao dịch, mục đích sử dụng và thông tin trên cơ sở dữ liệu chuyên ngành có thể trở thành căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý kiểm tra việc tuân thủ.
- Vi phạm trong lĩnh vực vật liệu nổ công nghiệp bị xử lý nghiêm
Đối với vật liệu nổ công nghiệp và tiền chất thuốc nổ, Nghị định 275/2026/NĐ-CP thiết lập các chế tài nghiêm khắc hơn do tính chất đặc biệt nguy hiểm của loại vật liệu này.
Hành vi xuất khẩu, nhập khẩu vật liệu nổ công nghiệp hoặc tiền chất thuốc nổ không đúng chủng loại, chất lượng, số lượng ghi trong giấy phép có thể bị phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng. Tương tự, việc bán vật liệu nổ công nghiệp không đúng chủng loại, chất lượng hoặc số lượng ghi trong giấy phép sử dụng cũng có thể bị xử phạt trong khung này.
Đáng chú ý, hành vi bán vật liệu nổ công nghiệp cho tổ chức không có giấy phép, giấy chứng nhận về quản lý, sử dụng vật liệu nổ công nghiệp; hoặc bán cho tổ chức có giấy phép đã hết hạn, đang bị đình chỉ, tạm đình chỉ hoặc đã bị thu hồi giấy phép có thể bị phạt từ 80 triệu đồng đến 100 triệu đồng. Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp còn có thể bị tước quyền sử dụng Giấy phép kinh doanh vật liệu nổ công nghiệp từ 18 tháng đến 24 tháng.
- Vận chuyển vật liệu nổ công nghiệp: nhiều hành vi có thể bị xử phạt nặng
Nghị định cũng quy định cụ thể trách nhiệm trong quá trình vận chuyển vật liệu nổ công nghiệp.
Các hành vi vận chuyển không đúng chủng loại theo giấy phép hoặc mệnh lệnh vận chuyển, vi phạm quy chuẩn kỹ thuật an toàn hoặc sử dụng phương tiện không đáp ứng điều kiện có thể bị phạt từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng.
Trường hợp vận chuyển không đúng tuyến đường được ghi trong giấy phép, dừng, đỗ phương tiện tại nơi không được phép hoặc bốc dỡ vật liệu nổ công nghiệp tại địa điểm chưa được cho phép có thể bị phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng. Nếu vận chuyển vật liệu nổ công nghiệp mà không có giấy phép, mức phạt có thể từ 50 triệu đồng đến 70 triệu đồng.
Đặc biệt, hành vi để mất vật liệu nổ công nghiệp trong quá trình vận chuyển có thể bị phạt từ 80 triệu đồng đến 100 triệu đồng nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Hoạt động sử dụng và dịch vụ nổ mìn cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt
Đối với tổ chức, cá nhân sử dụng vật liệu nổ công nghiệp hoặc thực hiện dịch vụ nổ mìn, Nghị định quy định nhiều nghĩa vụ liên quan đến người chỉ huy nổ mìn, giấy phép, thông báo trước khi thực hiện hoạt động và quy mô, số lượng vật liệu được sử dụng.
Chẳng hạn, hành vi không có chỉ huy nổ mìn khi thực hiện nổ mìn bị xử phạt theo quy định. Việc không thông báo bằng văn bản cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ít nhất 10 ngày trước khi thực hiện hoạt động sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, dịch vụ nổ mìn hoặc không thông báo cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thực hiện nổ mìn ít nhất 24 giờ trước khi thực hiện dịch vụ nổ mìn có thể bị phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.
Hành vi mua bán, trao đổi, tặng, cho, mượn, cho thuê, cầm cố giấy phép, giấy chứng nhận về quản lý, sử dụng vật liệu nổ công nghiệp; sản xuất, vận chuyển, sử dụng vượt quá quy mô, số lượng được phép có thể bị phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng.
- Thẩm quyền xử phạt được phân định cho nhiều cơ quan
Nghị định 275/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể thẩm quyền xử phạt của các cơ quan, người có thẩm quyền, trong đó có Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và người đứng đầu các cơ quan quản lý chuyên ngành.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền phạt tiền đến 50 triệu đồng đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực hóa chất và đến 100 triệu đồng đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực vật liệu nổ công nghiệp, đồng thời có quyền tịch thu tang vật, phương tiện và đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng có thời hạn đối với các loại giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ theo quy định.
Giám đốc Sở Công Thương, Tài chính, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường theo phạm vi quản lý nhà nước về chuyên ngành, lĩnh vực cũng được trao thẩm quyền xử phạt với mức phạt đến 40 triệu đồng trong lĩnh vực hóa chất và đến 80 triệu đồng trong lĩnh vực vật liệu nổ công nghiệp, cùng các thẩm quyền tịch thu, đình chỉ hoạt động hoặc tước quyền sử dụng giấy phép theo quy định.
Nghị định quy định trường hợp cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính nhiều lần thì về nguyên tắc xử phạt một lần về hành vi vi phạm và áp dụng tình tiết tăng nặng do vi phạm nhiều lần. Tuy nhiên, đối với một số hành vi liên quan đến giấy phép, điều kiện xuất khẩu, nhập khẩu, Nghị định quy định xử phạt đối với từng lần vi phạm.
Việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp trên môi trường điện tử cũng được thực hiện theo các quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Các biên bản, tài liệu, văn bản hoặc giấy tờ ghi nhận việc thi hành hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả phải được lưu trong hồ sơ xử phạt theo quy định.
