ĐƯA NGƯỜI LAO ĐỘNG VIỆT NAM ĐI LÀM VIỆC Ở NƯỚC NGOÀI QUY ĐỊNH MỚI NHẤT.
Nghị định 283/2026/NĐ-CP điều chỉnh các hành vi vi phạm liên quan đến người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Đây là lĩnh vực có tính chất đặc thù, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, doanh nghiệp dịch vụ, tổ chức sự nghiệp và uy tín của Việt Nam trên thị trường lao động quốc tế.
Khác với quan hệ lao động thông thường trong nước, hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài chịu sự điều chỉnh đồng thời của nhiều quy định pháp luật về lao động, xuất nhập cảnh, hợp đồng, ngoại hối và điều ước quốc tế. Vì vậy, mọi hành vi vi phạm trong lĩnh vực này đều có thể gây hậu quả lớn đối với người lao động và làm ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước.
Chính sách xử phạt hướng đến bảo vệ người lao động làm việc ở nước ngoài
Trong nhiều năm qua, hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đã góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập và tạo nguồn ngoại tệ cho đất nước. Tuy nhiên, thực tiễn cũng ghi nhận nhiều vi phạm như thu phí trái quy định, tuyển chọn không minh bạch, không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người lao động hoặc không quản lý người lao động trong thời gian làm việc ở nước ngoài.
Nghị định 283/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp hoạt động dịch vụ, bảo đảm mọi hoạt động tuyển chọn, đào tạo, ký kết hợp đồng và quản lý người lao động đều được thực hiện đúng quy định của pháp luật.
Điểm đáng chú ý là tư duy lập pháp tiếp tục đặt quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động làm trung tâm. Các chế tài xử phạt không chỉ nhằm xử lý doanh nghiệp vi phạm mà còn hướng đến việc buộc doanh nghiệp khắc phục hậu quả, hoàn trả các khoản tiền đã thu trái quy định và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người lao động.
Các hành vi vi phạm của doanh nghiệp dịch vụ
Theo quy định của Nghị định, doanh nghiệp hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện kinh doanh và thực hiện đúng các nghĩa vụ trong suốt quá trình tuyển chọn, đào tạo, ký kết hợp đồng và quản lý người lao động.
Các hành vi có thể bị xử phạt bao gồm:
- Tuyển chọn lao động không đúng quy định;
- Thu tiền dịch vụ, tiền môi giới hoặc các khoản thu khác trái pháp luật;
- Không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thông tin đối với người lao động;
- Không tổ chức bồi dưỡng kiến thức cần thiết trước khi người lao động xuất cảnh;
- Không quản lý, hỗ trợ hoặc bảo vệ quyền lợi của người lao động trong thời gian làm việc ở nước ngoài;
- Vi phạm các nghĩa vụ báo cáo hoặc lưu trữ hồ sơ theo quy định của pháp luật.
Những hành vi này không chỉ làm phát sinh trách nhiệm hành chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, đặc biệt trong các trường hợp xảy ra tranh chấp với người sử dụng lao động ở nước ngoài hoặc khi người lao động gặp rủi ro trong quá trình làm việc.
Biện pháp khắc phục hậu quả – Nội dung có ý nghĩa thực tiễn lớn
Một trong những điểm nổi bật của Nghị định 283/2026/NĐ-CP là việc quy định rất cụ thể về biện pháp khắc phục hậu quả. Đây không phải là chế tài mang tính hình thức mà là cơ chế nhằm khôi phục lại quyền và lợi ích hợp pháp đã bị xâm phạm.
Tùy theo từng hành vi vi phạm, cơ quan có thẩm quyền có thể buộc tổ chức hoặc cá nhân vi phạm thực hiện một hoặc nhiều biện pháp như:
- Hoàn trả khoản tiền đã thu trái quy định;
- Trả lại giấy tờ, hồ sơ của người lao động;
- Thực hiện đúng nghĩa vụ theo hợp đồng đã ký;
- Truy đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc;
- Khôi phục quyền lợi cho người lao động bị ảnh hưởng;
- Thực hiện các nghĩa vụ khác theo quyết định xử phạt.
Điểm đáng lưu ý là trong nhiều trường hợp, giá trị của các biện pháp khắc phục hậu quả có thể lớn hơn nhiều lần mức tiền phạt hành chính. Điều này phản ánh rõ quan điểm của nhà làm luật: xử phạt không phải là mục tiêu cuối cùng, mà mục tiêu là khôi phục trật tự pháp luật và bảo đảm quyền lợi của người lao động.
Thẩm quyền xử phạt được phân định rõ ràng
Để bảo đảm tính hiệu quả trong công tác xử lý vi phạm, Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định cụ thể thẩm quyền xử phạt của từng cơ quan, từng chức danh có thẩm quyền theo phạm vi quản lý.
Việc phân định rõ thẩm quyền giúp tránh tình trạng chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra, đồng thời bảo đảm mọi quyết định xử phạt đều được ban hành đúng trình tự, đúng thẩm quyền theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
Đối với doanh nghiệp, việc hiểu rõ cơ quan nào có thẩm quyền thanh tra, kiểm tra và xử phạt sẽ giúp chủ động hơn trong quá trình làm việc, giải trình, cung cấp hồ sơ và thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện nếu cho rằng quyết định xử phạt chưa phù hợp.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để hạn chế rủi ro pháp lý?
Qua nghiên cứu toàn bộ Nghị định 283/2026/NĐ-CP, có thể nhận thấy hầu hết các hành vi vi phạm đều xuất phát từ việc doanh nghiệp chưa xây dựng được hệ thống quản trị lao động và tuân thủ pháp luật một cách bài bản.
Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên thực hiện đồng thời nhiều giải pháp như:
- Rà soát toàn bộ hợp đồng lao động, phụ lục hợp đồng và quy chế nội bộ;
- Kiểm tra việc tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động;
- Cập nhật nội quy lao động, thỏa ước lao động tập thể theo quy định mới;
- Đào tạo định kỳ cho bộ phận nhân sự về các quy định pháp luật mới;
- Thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ nhằm phát hiện và xử lý sớm các sai sót;
- Chủ động tham vấn luật sư trước khi ban hành các quyết định liên quan đến tuyển dụng, kỷ luật lao động, chấm dứt hợp đồng hoặc tái cơ cấu nhân sự.
Đây là các giải pháp mang tính phòng ngừa, giúp doanh nghiệp giảm thiểu đáng kể nguy cơ bị xử phạt trong các đợt thanh tra, kiểm tra.
